CNC TAKIM TEZGAHLARINDA BAKIM

Belirli peryodik araliklarla tezgah ve ekipmanlarinin gozden gecirilmesi islemine BAKIM denir. CNC takim tezgahlarinda kullanilan elektronik devre elemanlari konvansiyonel tezgahlarda kullanilanlarla kiyaslandigi zaman fazla sayida olduklari gorulur. Elektronik elemanlar icin titiz kullanim ve saglikli calisma ortamlari gerekir.

Tezgah ve sistemlerinin bu kadar gelismelerine paralel olarak bakim ve onarimlari ile ilgili bazi kolayliklar da gelistirilmistir. Tezgahta meydana gelebilecek herhangi bir ariza (Motorun asiri yuklenmesi, yaglamanin yetersizligi, filtrelerin pis olusu, asiri isinmalar vb.) aninda tezgah kontrol panelinde sinyal yada mesaj seklinde operatore bildirilir.

Her konuda oldugu gibi bakim konusunda da insiyatif operatore birakilmistir. En kisa zamanda bakimin yapilmasi ve olumsuzluklarin giderilmesi gerekir. Aksi halde boyle bir tezgahta her hangi bir programi calistirarak parca imalati mumkun degildir.

CNC TAKIM TEZGAHLARINDA TEMiZLiK VE BAKIMIN ONEMi:

Daha oncede belirtildigi gibi CNC sistemleri pahali sistemler oldugu icin meydana gelebilecek arizalar aninda tespit edilip giderilmelidir. Aksi halde arizalar buyuk boyutlara ulastiginda giderilmeleri hem masrafli olacak hem de tezgahin imalat disi kalmasi sonucu uretimde onemli aksamalar meydana gelecektir.

Arizalarin kisa surede tespitinde hata teshisi (Fault Diagnosis) yontemi uygulanir. Bu teshiste tezgah kontrol unitesinin yoneltecegi sorulara cevaplar verilir. Operatorun verecegi cevaplara gore ariza kontrol unitesi tarafindan belirlenir.

Genelde CNC tezgahlarinda olusan arizalar toz, asiri yag, rutubet ve isi gibi basit nedenlerden kaynaklanir. Ayrica titresim gibi benzer nedenlerle devre elemanlarinin baglanti yerlerinde gevsemeler olabilir. Bu baglantilarin kontrol edilerek uygun konumda takilmalari cogu kez yeterlidir.

Konum olcme sistemlerinin hassas yuzeyleri yaglanmis yada tozlanmis olabilir. Genellikle bu kisimlarin temizlenmeleri arizalarin giderilmesi icin yeterlidir. Bu nedenle mekanik carpma, kirma, yakma vb. zarar vermeler disindaki arizalar cok basit olan toz alma ve temizleme islemleri ile giderilir.

Yukarida aciklanan nedenlerden dolayi CNC tezgahlarinin bulunduklari ortamlarin temizligi son derece onemlidir. Tezgahin eksen hareket bolgeleri temiz ve yeterince yagli bulunmalidir. Gerektiginde acilip temizlikleri yapilmali aksi halde en basit nedenlerle tezgahin uzun sure hizmet disi kalmasi kacinilmazdir. Gunumuzde bakim iki seviyede yapilir;

A-Planli bakim,

B-Koruyucu bakim

Her iki seviyedeki bakim bu alanda uzman olan teknik elemanlar tarafindan yapilmalidir. Bu kisiler;

• Ozellikle elektronik alaninda yeterli teknik ve pratik bilgiye,
• Belli bir mesleki tecrubeye,
• Dijital elektronik bilgisine,
• Olcme ve test cihazlarini kullanma becerisine,
• Mini ve mikro bilgisayarlarla ilgili yeterli teknik bilgilere,

sahip olmalidir.

CNC tezgahlarinda bakim sematik olarak asagidaki gibidir;

HAFTALIK BAKIM:

AYLIK BAKIM: 

Aylik periyodik bakimda bir is parcasi programi talas kaldirmadan calistirilarak test edilir ve eksen hareketleri izlenir. Manuel olarak yaglanmasi gerekli olan yerler yaglanir. Butun devre baglantilarinin uygun sekilde takili olup olmadiklari kontrol edilir. Olcme sistemlerinin muhafazalar cikarilir, varsa pislik ve yaglar temizlenir.

ALTI AYLIK BAKIM:

Birbirleriyle karsilikli bagimliligi olan hiz, voltaj ve bunlari izleyen hatalar olculur. Elde edilen veriler ilk montajda olculen degerlerle kiyaslanir. Hava ve yag filtreleri vb. elemanlarin kontrolu yapilir, temizlenir ve gerekirse yenisi ile degistirilir.

YILLIK BAKIM:

CNC sistemlerindeki her bir devre ve devre elemaninin mukemmel olup olmadigina bakilir. Kontak noktalarinin temizligi gozden gecirilir. Kapilar ve sizdirmazlik elemanlari, baglanti vidalarinin sikili olup olmadiklari kontrol edilir. Tezgah konsolu vakumlu temizleyici veya yumusak fircalarla temizlenir. Delikli kagit serit okuyucusunun calisma durumu, tezgahin hassasiyet degerleri kontrol edilir. Guc kaynagi (Power Supply) voltaj cikisinin uygun olup olmadigina bakilir. Bir parca programi test edilerek tum fonksiyonlarin dogruluklari arastirilir.

CNC TAKIM TEZGAHLARINDA KORUYUCU BAKIM:

CNC tezgahlarindaki koruyucu bakim konusunda da en a diger tur bakimlarda oldugu kadar azami dikkat gosterilmelidir. Cunku yapilacak olan basit ihmal ve hatalar tezgahin saglikli calisan elemanlarinin hizmet disi kalmalarina sebep olur.

Koruyucu bakim konusunda asagidaki hususlara titizlikle uyulmasi gerekir;

• Saglikli calisan parcalar kurcalanip ayarlari degistirilmemelidir.
• Verilen her turlu sinyal yada mesajlara kesinlikle uyulur. Bunlar paslanma, baglantilarda gevseme, kirlenen kontaklarla ilgili olabilir.
• Gerekli kisimlar dikkatle yaglanir. Asla fazla yag kullanilmaz. Fazla yag yagsizliktan daha zararlidir.
• Teshis ve testler talimatlara uygun olmali.
• Bozuk parcalarin tamiri yerine yenisi ile degistirilmeleri tercih edilmeli.

Koruyucu bakimin uc ana fonksiyonu vardir;

1-Temizleme
2-Yaglama
3-Kontrol

CNC TAKIM TEZGAHLARINDAKi BAÃ?LICA ARIZA BOLGELERi:

CNC takim tezgahlarinda en sik karsilasilan arizalar ve bulunduklari bolgeler sunlardir.

• Takim tezgahi eksen suruculeri
• Hidrolik ve pnomatik elemanlar
• Kontrol devreleri
• Olcme ve transfer sistemleri
• Dijital veri isleyiciler
• Logic baglantilar
• Giris / Cikis (Input / Output) uniteleri

CNC TAKIM TEZGAHLARI iCiN iDEAL CALIÃ?MA ORTAMI VE KOÃ?ULLARI:

CNC tezgahlarinin saglikli calisabilmeleri icin yuksek derecede temizlige sahip cevre kosullarina ihtiyac vardir. Tezgah imalatcisi firmalar tarafindan onerilen ideal calisma ortami kosullari;

• Tezgah kontrol uniteleri isi, isik, rutubet, vibrasyon ve voltaj degismelerinden etkilendigi icin bu hususlara dikkat edilmeli.
• Calisma ortami sicakligi ve rutubet orani tezgah imalatcisi firmanin tavsiye ettigi degerler arasinda olmali.
• Vibrasyon 0. 5 gram altinda olmali.
• Kabul edilebilir voltaj degismeleri + %10, - %10 olmali
• Voltaj dusmeleri maksimum 2, 5 dalga (20 MS) olmali.

Eger tezgahin calisma ortam kosullari bu standart degerlere uymuyorsa imalatci firma bakimla ilgili yukumlulukleri yerine getirmeyebilir.

YAGLAMA SiSTEMLERiNiN BAKIMI:

CNC tezgahlarinda bakim yapilmasi gereken sistemlerden bir digeri yaglama sistemin saglikli calismasina baglisidir.

En sik yapilan bakim islemi periyodik sureleri doldugunda yaglarin degistirilmesi, eksilen yaglarin tamamlanmasi ve filtrelerin temizlenmesi yada degistirilmesidir. Tezgahin kapali ic sistemleri ile ilgili elemanlarin yaglama islemleri otomatik olarak yapilir. Bazi kucuk boyutlu egitim amacli CNC tezgahlarinda kayit-kizak sistemlerinin yaglanmalari manuel olarak yapilir.

Yaglamada dikkat edilecek bir nokta da asiri yaglamadan kacinmaktir. CNC tezgahlarinda asiri yaglama yag israfi ile birlikte ozellikle hassas elektronik devre elemanlarinin dis yuzeylerini kaplar, saglikli calismalarini engeller. Bu nedenle eksilen yaglarin tamamlanmasinda kesinlikle seviye cizgileri asilmamali.

BiLYALI MiL VE KAYIT-KIZAK KISIMLARININ KORUNMASI:

CNC takim tezgahlarinda kullanilan hareket iletme elemanlarindan olan bilyali miller (Ball Screws) ile kayit-kizak sistemleri kapali muhafazalar icine alinmistir. Bu muhafazalar vinylex yada spiral koruyuculardir. Bunlar tablanin hareketlerine gore acilip kapanabilir ozelliklere sahiptir.

HiDROLiK VE PNOMATiK EKiPMANLARIN BAKIMI:

Yukarida belirtilen elemanlarda oldugu gibi hidrolik ve pnomatik ekipmanlarinda bakimlarinin periyodik araliklarla yapilmasi gerekir. Genellikle bu elemanlar basincli kuvvet uyguladiklari icin surekli calisma basinclarinin ideal degerlerde olup olmadigi kontrol edilmeli, varsa arizalar giderilmelidir. Aksi halde tezgah, operator ve cevrede calisanlar icin buyuk tehlike olustururlar. Pnomatik tezgah aynasinin is parcasini yeterince sikmadigini, kesicilerin emniyetli takilmadiklarini ve sonucta olabilecek kazalari tahmin ediniz.