PROGRAMLAMA

1.is Akisi

CNC tezgahi kullanarak parca islemek icin parcanin NC programini yapmak ve bu programdaki komutlara gore tezgahi calistirmak gereklidir.

is Akisi:

1. Parcanin teknik resmi tezgah koordinatlarina gore hazirlanir.

2. Parcanin teknik resmine gore operasyon plani yapilir.

3. Operasyon plani ve resme gore parca programi yazilir. Program delikli serit, kaset veya diskete kaydedilir. Bunlarin olmadigi durumda yazilan kagitta kalir.

4. Program direk kablo baglantisi ya da elle tuslayarak tezgahin kontrol unitesinin hafizasina aktarilir.

5. is parcasi ve takimlar tezgaha baglanir.

6. is parcasi ve takimlarin olcumleri yapilir.

7. Programdaki komutlara gore tezgah calistirilir ve parca islenir.

2.Programlarin yapisi

Tezgahi calistirmak icin CNC uniteye verilen komutlara PROGRAM denir. Programda verilen komutlarin sirasina gore takimlar hareket eder, yardimci fonksiyonlar calisir.

Bir islemi yapmak icin verilen komutlar dizisine BLOK denir.

2.1Programin yapisi

Yukarida goruldugu gibi programlarin basinda PROGRAM NUMARASI bulunmaktadir. Program numarasi O harfi ile birlikte 4-rakamli bir sayidan meydana gelmistir ve programlarin birbirlerinden ayiredilmesine yarar.

Her programin sonunda ise PROGRAM SONU KOMUTU olan M30 veya M02 bulunur.

Hafizaya yuklenebilecek program sayisi kullanilan kumanda unitesine ve hafizanin kapasitesine baglidir.

2.2 Blok?un yapisi

N: Blok (sira) numarasi

G: G-(hazirlik) fonksiyonu

X, Z: Pozisyon komutlari

M: M-(yardimci) fonksiyonu

S: S-(hiz) fonksiyonu

T: T-(takim) fonksiyonu

; : Blok sonu kadu (isareti)

Bir blok digerlerinden BLOK SONU KODU (isareti) ile ayrilir.Blok sonu kodu icin (E.O.B.=End of the block) ? ; ? isareti kullanilir. Ancak bu isaret bazi normlarda degismektedir.

2.3Kelime ve Adres (Word & Address)

2.4Satir, Sira veya Blok Numarasi (Sequence Number)

Blok numarasi, bloklar icin sadece referans numaralaridir. N harfi ve 4-rakamli bir sayidan meydana gelmistir.Blok numaralarinin parca isleme sirasi uzerinde herhangi bir etkisi yoktur. Bundan dolayi blok numaralari ardisik (duzenli), karmasik veya ayni numara birkac kez kullanilmis olabilir. Hatta blok numarasi kullanilmayabilir. Blok numarasinin kullanilmasinin amaci; programda komutla istenilen bloga atlama yapilabilmesi ve blogun aranabilmesidir.

NOT:

1. Hafizada blok numarasi aratmadan once program numarasi kontrol edilmelidir.

2. Bir programda ayni blok numarasina sahip iki ya da daha fazla blok varsa sadece ilk once bulunan blogun islemleri yapilir, daha sonraki bloklar islenmez.

3. Blok numarasi olmayan bloklarda da adresler arattirilabilir.

2.5Ana program - Alt program

Ayni islemler bir programin degisik yerlerinde aynen tekrarlaniyorsa ALT PROGRAMLAR (SUBPROGRAM = SUBROUTINE) kullanilir.

Alt programin basinda ana programda oldugu gibi O harfi ve 4 rakamli sayidan meydana gelmis bir program numarasi, sonunda ise ALT PROGRAM SONU KOMUTU olan M99 bulunur. Ana programda islemler yapilirken M98 P--ALT PROGRAM CAGIRMA KOMUTU okununca, alt programlarin islemleri yapilmaya baslanir. Alt program islenip bitirilince M99 komutu ile ana programa donulur. Ana programin islemlerine kalindigi yerden devam edilir.

Not: I- M98 P- - Q - - L- -;

Komutunda P : Alt programin numarasi

Q : Alt programin blok numarasi

L : Alt programin tekrarlanma sayisi

Bu komut ile P alt program numarasi cagrilir.Alt program Q numaralibloktan itibaren islenmeye baslanir.Alt program L defa islendikten sonra ana programa donulur.Burada P degerine birsey yazilmazsa, ana programdaki alt program cagirma blogundan sonra gelen blok numarasi alt program numarasi olarak alinir.

Q degerine birsey yazilmazsa, alt program basindan itibaren islenir.

L degerine birsey yazilmazsa, alt program bir defa islenir.

II - M99 P-- ;

Alt program sonunda bu komut kullanilirsa, ana programdan blok numarasi P olan bloga donulur.

III - M-99 ;

Komutu ana programda kullanilirsa, ana programin basina donulur.

IV - M99 P-- ;

Bu komut ana program icerisinde kullanilirsa, ana programda P numarali bloga donulur.

V- Bir alt program islenirken baska bir alt program cagrilabilir. Asagida goruldugu gibi dorduncu kademeye kadar alt program cagirmak mumkundur.

3.Koordinat Sistemleri ve olculer

Koordinat kelimeleri (X, Y, Z) CNC tarafindan koordinat sistemlerinin tanimlanmasina yarayan ve takimlarin, eksenler boyunca ilerlemesini saglayan komutlardir. Koordinat kelimeleri, eksenlerin adreslerini bildiren harfler ile ilerlemenin yon ve miktarini bildiren sayilardan meydana gelmistir.

3.1CNC Tornalarda Koordinat Sistemleri - Referans Noktasi

CNC Tornalarda iKi cesit koordinat sistemi vardir:

1. Tezgah koordinat sistemi

2. is parcasi koordinat sistemi

3.1.1 Tezgah Koordinat Sistemi - Referans Noktasi

Tezgahi Mutlak Sifir Noktasi, Tezgahin uzerinde imalatcisi tarafindan secilmis sabit bir noktadir. Tezgahin mutlak sifir noktasini orijin (baclangic) alan koordinat sistemine, Tezgah koordinat sistemi denir. Ayrica CNC Tezgah uzerinde Referans Noktasi denilen standart bir nokta tanimlanmistir. Referans noktasinin, mutlak sifir noktasina gore uzakliklari, tezgah imalatcilari tarafindan her makine icin ayri ayri Tezgah Parametreleri ile belirtilmistir.

Tezgah Koordinat Siatemlerinin Bulunmasi

Tezgah, referans noktasina iki sekilde gonderilebilir:

a) Elle referans noktasina gonderme islemi, tezgah kumanda salteri, referansa gitme (Zero Return) modunda (konumunda) eksen tuslarina basilarak yapilir.Genellikle tezgaha enerji verilip calismaya baslanacagi zaman kullanilir.

b) Otomatik referans noktasina gonderme ise G28 program koduyla yapilir.

Tezgah bir defa referans noktasima gonderildiginde, tezgah koordinat sistemi

kumanda unitesi tarafindan taninmis olur. Bu tanima tezgahin enerjisi kesilinceye kadar devam eder. Yani Reset veya is parcasi koordinatlarinin tanimlanmasi gibi islemlerle degismez.

Genellikle tezgahin mutlak sifir noktasi ile referans noktasi farkli noktalardir.

3.1.2 is Parcasi Koordinat Sistemleri

Parca Teknik Resmi Koordinat Sistemi - CNC Koordinat Sistemi

Parcanin teknik resminin koordinatlarini kullanilarak hazirlanan program komutlari ile kontrol unitesi takimlari hareket ettirir. Bunun sonucunda da is parcasi teknik resme gore islenir. Ancak is parcasinn dogru islenebilmesi icin her iki koordinat sisteminin cakismasi ya da arasindaki farkin tesbit edilmesi gereklidir.

CNC Tornalarda, is parcasi koordinat sistemi genellikle iki sekilde secilebilir:

1) is parcasinin koordinat sisteminin sifir noktasi, tezgahin ayna yuzeinde olabilir. Yani aynanin (is milinin) merkezi x = 0.0, aynanin alin yuzeyi ise z = 0.0 alinir

2) is parcasinin koordinat sistemlerinin sifir noktasi olarak aprcanin alin yuzeyi alinir. Yani ayna merkezi X = 0.0, is parcasinin finis islenmis alin yuzeyi Z = 0.0 alinir.

3.1.3 Teknik Resim Hazirlama

Parcanin teknik resmi cizilirken CNC Tornalarin calisma mantigi dusunulmelidir. Programlama sirasinda tum bilgiler teknik resim uzerinden alinacagindan bu cok onemlidir. Bu nedenle resim cizilirken asagidaki kurallara uyulmalidir.

1. is parcasinin teknik resmi uzerinde, olcme ve toleranslara uygun bir koordinat sistemi sifir noktasi belirlenmelidir. Bu nokta yukarida anlatildigi gibi is parcasinin alin ya da arka yuzeyinde olmalidir. Olcum kolayligi icin kisitlayici bir durum yok ise finis islenmis alin yuzeyinin alinmasi uygundur.

2. is parcasi uzerindeki tum koordinat noktalari (olculerin degistigi noktalar) tesbit edilmelidir.

3. is parcasinin koordinat sistemi sifira gore tum olculer, resim uzerinde gosterilmelidir.

4. Resim uzerinde olculendirme yapilirken tolerans bindirmelerinin hesaplanmasi gereklidir.Yani toleransi bulunan iki uzunluk olcusunun toplam degeri gosterildiginde, her iki telorans degeri goz onune alinmalidir.

5. CNC Tezgahin ozelliklerine gore, aci ve radyuslerin (dairesel islemlerin) baslangic-bitis noktalarinin koordinatlari hesaplanmalidir. Tezgahlarin kontrol unitesindeki istege bagli ilave fonksiyonlar (daha once incelenen) bu ihtiyaci dogurmayabilir.

A.Normal kurallara gore hazirlanmis teknik resim

B. CNC Tornada programi yapilacak parca icin hazirlanan resim

3.1.4 Mutlak ve Artimsal Koordinat Degerleri ile Programlama

Eksenleri hareket ettirmek icin olcu komutlarinda iki tip koordinat degeri kullanilmaktadir. Bunlar Mutlak ve Artimsal koordinat degerleridir.