Toplam Kalite Yonetimi Nedir ?

Yirminci yuzyilin ikinci yarisinda sanayi ve ticarette yeni bir doneme girildi. Bu donemin temel ozelliklerini “globallesme” ve “imhaci rekabet” ifadeleri ile tarif edebiliriz.

Korumaciligin buyuk olcude kaldirilmasi, gumruk oranlarinin azaltilmasi, yabanci sermayeye genis imkanlarin taninmasi ve diger bircok gelisme guclu ve dinamik kuruluslarin ulusal sinirlarin otesine cok daha kolayca erismelerine firsat vermistir. Bu yonu ile bakildiginda, globallesme, genis bir ekonomik yayilma anlamina gelir.

Globallesmenin en bariz sonucu “rekabet”in sertlesmesidir. Ekonomik sinirlarin ortadan kalkmasi ile bircok kurulus oteden beri sahip olduklari pazarlarda yeni ve guclu rakipleri karsilarinda bulmuslardir. Kolaycilik yerini mucadeleye terk etmistir. Tabir yerindeyse, sirketler kendi evlerinde de vurulmaya baslamistir.

Hakim olduklari pazarlarda pay kaybeden sirketlerin bir kismi kuculmus veya yok olmus, digerleri ise rakiplerinin pazarlarindan pay alma gayretine girmislerdir. Boylece, ic pazarlarda artan rekabete ilave olarak dis pazarlarda da rekabet yogunlasmistir. “imhaci rekabet” terimi de, icerde ve disarida ayni sertlikte gelisen bu ortami tarif etmektedir.

Bu yeni ortamda basarili olabilen kuruluslari inceledigimizde, bunlarin ortak ozelliklerinin Toplam Kalite Yonetimi felsefesini ve onun getirdigi yaklasimi benimseyen sirketler oldugunu goruyoruz. Bilindigi gibi Toplam Kalite Yonetimi (TKY) sadece urun ve hizmet kalitesi ile ilgili olmayip gunumuzun cagdas bir yonetim anlayisidir. TKY’nin rekabet gucunu yukseltmesinin cok temel bir nedeni vardir: TKY bir taraftan “kalite”yi yukseltirken, diger taraftan produktiviteyi de artirmaktadir! Oysa, TKY uygulamayan bir kurulusta kaliteyi yukseltmek mutlaka maliyetleri artirmakta, bu da rekabet gucunu azaltmaktadir.

TKY’nin kaliteyi yukseltirken maliyeti dusurmesinin nedenini artik biliyoruz: TKY, bir kurulusun tum faaliyetlerinde kaliteyi yukseltmeyi hedefler ve boylece her asamada olusmasi soz konusu hatalari onler. Hatalarin onlenmesi ile kayiplar azalir; fire, iskarta, ikinci kalite urun, gereksiz stoklar, zaman kayiplari, teslimattaki gecikmeler... velhasil tum olumsuzluklar ortadan kaldirilir. Butun bunlarin sonucu maliyetler duser ve musterilerin beklentileri tam olarak karsilanir.

1.BOL?M

TOPLAM KALiTE KONTROL

1.BOL?M TOPLAM KALiTE KONTROL NEDiR?

Ã?irketler ve bireyler farkli yorumlar verebilir, ancak genel olarak toplam kalite kontrol yonetim kontrolunun kendisi demektir.

Toplam kalite kontrol kavrami Dr. Armand V. Feigenbaum tarafindan ortaya atildi. Dr. Feigenbaum 1950?li yillarda New York?taki General Electric kurmay merkezinde kalite kontrolden sorumlu firma yoneticisi ve ayrica firma capinda imalat isleri ve kalite kontrol yoneticisi olarak hizmet vermistir. Toplam kalite kontrolle ilgili makalesi ?Industrial Quality Control?un Mayis 1957 sayisinda yayimlandi, bunu 1961?deki ?Toplam Kalite Kontrol: Muhendislik ve Yonetim? (Total Quality Control: Engineering and Management) adli kitabi izledi.

Feigenbaum?a gore toplam kalite kontrol ?bir organizasyondaki degisik gruplarin kalite gelistirme, kaliteyi koruma ve kalite iyilestirme cabalarini musteri tatminini de gozonunde tutarak uretim ve hizmeti en ekonomik duzeyde gerceklestirebilmek icin birlestiren etkili bir sistem? olarak tanimlanabilir. Toplam kalite kontrol; pazarlama, tasarim, imalat, muayene ve yukleme bolumleri dahil olmak uzere butun bolumlerin katilimini gerektirir. Bir sirkette, herkesin gorevi olan kalitenin hic kimsenin gorevi olmama haline donusebileceginden korkan Feigenbaum, toplam kalite kontrol, tek uzmanlik alani urun kalitesi ve tek calisma alani kalite kontrol isleri olan iyi orgutlenmis , bir yonetim isleviyle desteklenip isleyecek hale getirilmelidir, fikrini ileri surdu. Bati-tipi profesyonelligi, onu, kalite kontrol uzmanlari tarafindan yurutulen kalite kontrolu desteklemeye yoneltmistir.

Japonlarin yaklasimi Dr. Feigenbaum?un yaklasimindan farklidir. 1949 yilindan beri butun bolumlerin ve butun calisanlarin kalite kontrolu anlayip, gelismesine yardimci olmalari konusunda israrli davrandik. Bizim etkinligimiz sadece kalite kontrol uzmanlarini icine almiyordu. Bu yaklasim; muhendisler icin temel kalite kontrol kursu, ust ve orta yonetim icin Dr. Deming?in seminerleri (1950), 1956?daki ustabasi icin kurslari ve 1962?deki kalite kontrol cemberi etkinliklerinin desteklenmesi dahil olmak uzere butun calismalarimizda kendini gostermistir. Bu calismalari butunlesmis kalite kontrol, toplam kalite kontrol, butun uyelerin katildigi kalite kontrol gibi degisik isimler altinda yayginlastirdik. Bunlardan toplam kalite kontrol en sik kullanilanidir. Bu terim dis ulkelerde kullanildigi zaman, insanlar Dr. Feigenbaum?un yaklasimini taklit ettigimizi dusunebilirler, ama biz onu yapmiyoruz. Bu sebepten bizimkini Japon bicimi toplam kalite kontrol olarak adlandirdim, fakat cok bicimsiz buldum. 1968 yilindaki kalite kontrol sempozyumunda, Japon yontemini gostermek uzere firma capinda kalite kontrol terimini kullanmaya karar verdik.

1.1 Butun Bolumlerin Katildigi Kalite Kontrol

Firma capinda kalite kontrol ya da toplam kalite kontrol ne demektir. Bu, sadece sirketin butun bolumlerindeki her bir elemanin kalite kontrolu ogrenmesi, uygulamasi ve calismalara katilmasi demektir. Feigenbaum?un onerdigi gibi yalnizca her bolume kalite kontrol uzmanlari yerlestirmek yeterli degildir. Japonya?daki dikey otorite iliskisi kalite kontrol uzmanlari gibi kurmay uyelerin her bir bolumun isleyisinde daha fazla soz sahibi olamayacaklari kadar gucludur. Buna karsilik, bizim yaklasimimiz daima her bolumdeki herkesi egitmek ve bunlarin herbirinin kalite kontrole katilarak, gelismesine yardimci olmasini saglamaktir. Bizim kalite kontrol kurslarimiz artik iyice yerlesmistir ve farkli bolumler icin ayri kurslar mevcuttur. Ornegin, pazarlama bolumleri ve satinalma bolumleri icin kalite kontrol kurslari vardir. Ne de olsa, ?kalite kontrol egitimle baslar, egitimle biter.?

1.2 Butun Calisanlarin Katildigi Kalite Kontrol

Kendi tanimladigimiz firma capinda kalite kontrol bazi degisikliklere ugradi. Baslangicta toplam katilimin kapsami sirket genel muduru, mudurler, orta yonetim, personel, ustabasilar, isciler ve satis elemanlarini icine aliyordu, Fakat son yillarda, tarim yan sanayicileri, dagitim sistemlerini ve ortak firmalari (keiretsu) icine alacak sekilde genisletildi. Japonya?da gelistirilen bu sistem, Batida halen uygulanmakta olan sistemden oldukca farklidir. Cin?de Baskan Mao uzmanlara dayali kalite kontrolun yetersizliginden soz etti ve isciler, uzmanlar ve liderlerin birlesmis cabalarinin lehinde konustu. Bu yaklasim bizimkine daha yakindir. Dogunun dusunme tarzinda ortak bir yon var gibi gorunuyor.

1.3 Butunlesik Kalite Kontrol

Butunlesik kalite kontrolu olustururken, kalitenin kontrolu esastir.

Fakat ayni zamanda maliyet kontrolu (kar kontrolu ve fiyat kontrolu), miktar kontrolu (uretim miktari, satis miktari, stok miktari) ve teslim tarihi kontrolu de gelistirilmeye calisilmalidir. Bu yontem, kalite kontroldeki imalatci gelistirmeli, uretmeli ve tuketicilerin ihtiyacini karsilayacak mallari satmali temel varsayimina dayanmaktadir. Kalite kontrol yurutulurken, maliyet bilinmedigi surece kalite planlamasi ve tasarimi yapilamaz. Eger maliyet kontrolu iyi yapilirsa, bazi aksilikler ortadan kaldirildiginda ne kadar kar saglanabilecegi bilinebilir. Bu sekilde, kalite kontrolun sonucu onceden kolayca kestirilebilir.

Miktara gelince; kesin miktar bilinmeden, ne hata yuzdesi ne de yeniden yapilanlarin orani elde edilemez ve kalite kontrol gelisemez. Diger taraftan, kalite etkin bir sekilde yukseltilmezse -ve standartizasyon, standart verim orani, standart calisma orani ve standart isi yuku bilinmezse- standart maliyet bulunamaz ve sonuc olarak maliyet kontrolu gerceklestirilemez. Benzer sekilde, eger hata yuzdesi cok degisirse ve iskartaya cikartilanlarin sayisi cok fazlaysa ne uretim kontrolu, ne de teslim tarihi kontrolu yapilabilir. Kisacasi, yonetim butunlesik bir tabanda yapilmalidir. Kalite kontrol, maliyet (kar) kontrolu ve miktar (teslim tarihi) kontrolu birbirinden bagimsiz olarak gerceklestirilemez. Butunlesik kalite kontrolu butun cabalarimizin merkezinde gerceklestirdigimiz icin bu yontemi butunlesik kalite kontrol olarak adlandiriyoruz. Bu bolumlerin her biri (tasarim, satinalma , imalat ve pazarlama) kalite kontrol calismalarina katildigi zaman bu butunlesik yaklasimi izlemelidir.

Batidaki kalite kontrol taniminin icine her zaman urun kalitesinin kontrolu ve hizmet kalitesinin kontrolu birlikte girmistir. Bu nedenle, kalite kontrol, magazalarda, hava yollarinda ve bankalarda da uygulanmaktadir. Bu saglam bir yaklasimdir. Japonya?da ?kalite kontrol? terimini, ?hin? urunleri ifade edecek sekilde ?hinshitsu kanri?ye cevirerek farkinda olmadan kalite kontrolu esas olarak imalat sektorumuz icin yaratmis olabilirdik. Son otuz yilda Japonya urunlerin kalitesine onem verdi, ucuz olarak imal edip, basarili bir sekilde ihrac ederek Japonlarin gecim standartlarinin yukselmesini sagladi. Oyleyse hin (urunler) kelimesinin kaliteyi gosteren kelime yerine konmasi daha yerindedir.

Bununla birlikte kalite kelimesinin anlaminin kalite demek oldugunu vurgulamak ve bunun da burolardaki, hizmetle ilgili sanayi kuruluslarindaki ve finansman sektorundeki is kalitesine kadar uzandigini belirtmek isterim.

Bu kavrami aciklamak icin genellikle bir sekil kullanirim (Bakiniz Ã?ekil 1 ). Toplam kalite kontrolun ozu, dar anlamda sirketin yeni urunleri icin kalite kontrolun iyi yapilmasi demek olan kalite guvenligini icine alan merkezdeki halkada bulunur. ?retilmis bir malin olmadigi hizmet sektorunde, kalite guvenligi sunulan hizmetin guvenilir olmasi demektir. Yeni mevduat hesaplari, ya da yeni sigorta sozlesmeleri gibi yeni hizmetler gelistirilirken kalite saglanmalidir.

Ã?ekil 1.Firma-Capinda Kalite Kontrol

Kalite kontrol, iyi kalite ve iyi hizmetin anlamlari aciklik kazandiktan sonra, ikinci halka devreye girer. Bu halka; iyi satis etkinliklerini nasil yaratmali, saticilar daha iyi bir duruma nasil getirilebilir, buro daha verimli nasil calistirilir, yan sanayicilerle daha verimli is nasil yapilir, sorularini da icine alan daha geni, anlamda bir kalite kontrolunu gosterir.

Anlam daha da genisletilirse ucuncu bir halka olusur. Bu halka isin butun evrelerinde kontrolun etkili bir bicimde yapilmasi gerektigini vurgular ve butun seviyelerde hatalarin tekrarini onlemek icin surekli olarak tekerlegini donduren PYDH (planla, yap, denetle, harekete gec) cemberinden yararlanir. Bu is, butun sirketi, her bolumu ve her gorevi icine alir. Ayrica herkes etkin olarak ise karismalidir.

Japon kalite kontrolu gecmisinde bu iste sanslidir, kalite gelistirildikten sonra, kontrol PYDH cemberinin tekerligi dondurulerek etkili bir bicimde yapilmaktadir. Bu da tekrarlarin onlenmesine onemli katkilar saglamaktadir.

Yukarida bahsedilen bu uc cemberle ilgili olarak bir sirketin kalite kontrolu nereye kadar gidebilir? Bu belirleme sirketin en ust yoneticisi tarafindan yapilmalidir. O kisi, sirketin yapisini dikkate alarak verdigi karari daha sonra butun sirkete bildirmelidir. Aksi takdirde, sirket icinde insanlar kalite kontrolun tanimi uzerinde gereksiz yere tartismaya baslayabilirler. Japonya’da bazi sirketler ikinci ve ucuncu halkalari daha genis tanimlarla kullanirlar. Digerleri, kalite guvenligi esas olmak uzere merkezi halkayla yetinirler. Bunlar hala toplam kalite kontrolu uygulamak isteyebilirler. Daha genis tanimlari kullanan firmalara bir uyari notu: Yapacaginiz hicbir seyde kalite kontrolun esasini unutmamalisiniz. Bu da kalite guvenliginde ve yeni urun gelistirmedeki kalite kontrolde bulunur.

Kalite kontrol cemberi etkinlikleri her zaman firma capinda kalite kontrol etkinliklerinin bir parcasi olarak yurutulmelidir. Kalite kontrol cemberi diger butun cemberlerle kesisen bir cember olarak dusunulmelidir. Sadece kalite kontrol cemberi etkinlikleriyle toplam kalite kontrol yaratilamaz. ?st ve orta yonetim ile diger personelin katilimi olmadan kalite kontrol cemberi etkinlikleri devam edemez. Dunyanin her yerinde bircok sirket kalite kontrol etkinliklerini yerlestirmeye calisirken Japon ornegini izliyor. Korkarim, eger firma capinda kalite kontrol kavramini ciddiye almazlar ve ust-orta yonetim ile diger personelin kalite kontrole katilimi saglanmazsa cogununki basarisizlikla sonuclanacaktir.

Yukarida anlatilan bizim firma capinda kalite kontrol, ya da toplam kalite kontrol olarak adlandirdigimiz seydir. Bu iki terim birbirinin yerine kullanilabilir.

1.2. TOPLAM KALiTE KONTROL?N YARARLARI

Ã?irketler toplam kalite kontrolu baslatmaya neden karar verirler? Cevaplarimi ?Engineers?in Nisan 1980 sayisinda ?Deming Odulunu Alan Ã?irketlerin Yonetim idealleri? (Management Ideals of Companies Receiving the Deming Prize) baslikli bir raporda verdim. Deming Uygulama Odulu?nu alan sirketlerin hepsi toplam kalite kontrolde Japonya?da en on siradadirlar. Bu raporun, sirketlerin toplam kalite kontrole katilma kararlarinin nedenlerini ana hatlariyla veren bir ozeti asagidadir:

• Gercek satis ve teknolojik etkinlikleri ile sirketimizi ekonomik durgunluktan korumak (Ricoh Co., Ltd., 1975 odulunun sahibi).
• Calisanlarimiz icin kari, musterimizin guvenini kazanmak icin kaliteyi, miktari ve maliyeti guvence altina almak (Riken Forge Co., Ltd., 1975).
• Musterilerimizi  her zaman tatmin edebilecek kaliteyi urunlere katmak. Bu amacla (1) butun calisanlarin katilimi, (2) kar tablomuza katkida bulunabilecek sekilde problem cozumune agirlik verme ve (3) istatistiksel yaklasimlar ve yontemlerin kullanimi ile kalite kontrole baslamak (Tokai Chemical Industries, Ltd., 1975).
• Dunyadaki en yuksek kaliteye erisme amaciyla butun calisanlarinin yaratici guclerini birlestirerek duzenli bir gelismeye imkan veren bir sirket kurmak. Son moda urunleri gelistirmek ve kalite guvenligi sistemimizi daha iyi bir duruma getirmek. (Pentel Co., Ltd., 1976).
• Daha neseli bir calisma ortami yaratmak ve butun uyelerin katilimiyla olusan kalite kontrol cemberleri vasitasiyla insanliga saygi gostermek. Japonya?da ve disarida musterilerin ve kullanicilarin isteklerini tamamen dikkate alan, uluslararasi standartlarin ustunde, fakat daha dusuk maliyetli kusursuz kalitede otomatik nakil temin etmek. Yonetim kontrolunde ilerleme yoluyla firmanin gelismesine yol acmak ve boylece toplumun refahina katkida bulunmak (Aisin Warner Limited,1977).
• Firma dinamizmini ve yapisini gelistirmek, urunlerimizin kalitesini yukseltmek ve kar  tablomuzu arttirmak. (Tkenaka Komuten Co, Ltd., 1979)
• Yapisal ozellikleri ile herhangi bir is cevresi degisikliginde rekabet edebilen ve hayatta kalabilen bir sirket kurmak. (Chemical Co.. Ltd., 1970)
• Ã?u hedeflere ulasmak: (a) Kalite kontrol gelisimini garanti altina almak -?run hedeflerini sirket politikasina uygun olarak zamaninda yerine getirmek icin butun calisanlarin cabalari birlestirilmeli ve orgutlenmelidir. (b) Denetimin guclendirilmesi- Herkes kalite kontrolle ilgili ogrendikleri yontem ve yaklasimlari uygulama alanina getirmeli ve sirket etkinliklerinin tamaminda denetim kalitesinin gelismesine yol acmalidir ve (c) insan kaynaklarini destekleme.- Her bir calisana birey olarak saygi gostermek icin sirket insan kaynaklarini destekleme ve bunlardan yararlanma, ekip calismasi yoluyla herkesin emegine deger bir calisma ortami yaratmalidir. (Kyushu Nippon Electric, 1979)

Genel olarak Deming Odulu’nu alan sirketlerin ortak amaclari sunlardir. :

• Firmanin dinamizmini ve yapisini gelistirmek.- Firmalarin hemen hepsi bu konuyu ciddiye alir. Japonya duzenli, fakat daha az hizli bir ekonomik gelisme donemine girdi. Bu yuzden cogu sirketler yeni bastan baslayarak toplam kalite kontrolden yararlanarak sirketin dinamizm ve yapisini gelistirmeleri gerektigini dusunuyorlar. Bazilari kesin hedefler belirledi. Digerleri bunlari aciklamiyor. Sik sik soyledigim gibi, kalite kontrol amigoluk gosterisi yapmak degildir. Calisanlar kendilerine sadece soyut emirler verilmis gibi hareket edemezler. ?st yonetim dusundugu hedefleri iyi aciklamali, sirket yapisinin hangi kisminin degisiklige ihtiyac gosterdigini, ya da hangi yaninin gelistirilmesi gerektigini belirtmelidir.
• Butun calisanlarin cabalarini birlestirmek, herkesin katilimini saglamak ve isbirligine dayanan bir sistem kurmak. Butun bolumlerdeki butun calisanlar etkin sekilde katilmali ve cabalarini birlestirmelidir.
• Kalite guvenligi sistemini kurmak ve musterilerle tuketicilerin guvenini kazanmak - Kalite guvenligi kalite kontrolun esasi olarak gorulur ve sirketlerin cogu boyle bir guvenligi amaclari ya da idealleri olarak aciklarlar. Yeni moda kalite kontrol ile eski moda kalite kontrol yonetimi arasindaki fark, yeni moda kalite kontrolun kisa vadeli kari amaclanmamasidir. Asil amaci ? once kalite?dir. Kalite guvenligini saglayan kalite kontrol, musteri guvenini kazanabilir; bu da sonucta uzun vadeli kara goturur.
• Dunyadaki en yuksek kaliteye erismeyi arzu etme ve bu amacla yeni urunler gelistirme . Bunu dogal sonucu olarak, bircok sirket yaraticiligin gelistirilmesi, ya da iyilestirilmesi ve teknoloji yerlestirmekten soz eder. Japonya kaynaklari kit bir ulkedir. Japonya?nin uluslararasi rekabete dayanabilmesi icin kisa bir zaman surecinde guvenilir urunleri en yuksek kalitede gerceklestirmesi gerekir.
• Yavas kalkinma donemlerinde kari guvence altina alabilecek ve cesitli itirazlara tatmin edici cevaplar verebilecek bir sistemi yerlestirme - iki petrol krizinden sonra, bir cok Japon sirketi cok sayida yeni yontemleri denedi. Bunlar. kaynak ve enerji tasarrufu , firmanin borclanma yoluyla yapilan finansmanin reddi ve kemer sikma politikasinin desteklenmesiydi.
• insanliga saygi gosterme, insan kaynaklarini destekleme calisanin mutlulugunu dusunme, neseli calisma ortamlari temin etme ve mesaleyi bir sonraki nesile gecirme - Bir sirket sahip oldugu calisanlardan ne daha iyi, ne daha kotudur. Burada sergilenen butun amaclar insanliga sayginin hukum surdugu is yerlerinde kalite kontrol etkinliklerinin surdurulmesi ile gerceklestirilebilir. Orta yonetim ve kurmay uyelere gelince, onlara verebileceginiz kadar yetki verin. Kendi yetenekleriyle yonetici olmalarina imkan verin. Kalite kontrol cemberi etkinliklerinde. kanitlanan yetenek diger yonetici rollerinde basarili olmanin yolunu acar.
• Kalite kontrol tekniklerinden yararlanma- Bazi kisiler- ?toplam kalite kontrol ? lafiyla buyulenir ve istatistiksel yontemlerden tamamen yararlanamazlar. Bu yanlistir. istatistiksel yontemler kalite. kontrolun temelini olusturur. Uygun bolumlerdeki kisiler bu yedi basit kalite kontrol yontemine, ya da gelismis tekniklere hakim olabilmeli ve bunlardan yararlanabilmelidirler.

Bu yedi madde toplam kalite kontrol sorumlulugunu yuklenen ve Deming Uygulama Odulu?nu alan sirketlerin ortak amac ve basarilaridir. Kendileri icin belirledikleri hedeflerin %100?une ulastiklarindan emin olamam –Deming Odulu icin gecis notu muhtemel bir 100 uzerinden 70’dir – fakat hedeflerinin %70’ine ulastiklarina inanmiyorum.

2. BOL?M

KALiTELi ?R?N KISTASLARI

2. BOL?M KALiTELi ?R?N KISTASLARI

Gercek kalite karakteristikleri belirlendigi zaman bile bunlari ifade etmede hangi dilin kullanilacagi sorusu ortada kalir . Tuketicilerin isteklerinin imalatcilar tarafindan her zaman yerine getirilmeleri kolay bir bicimde ifade edilemez. Degisik yorumlar her zaman mumkundur ve yorumlar farklilastigi zaman uretim yontemleri de degisebilir. iste kaliteyi ifade etmekteki bazi gostergeler.:

2.1.Kalite Guvenligi Birimi Belirleyin

Bir ampul ya da bir radyo birer birer sayilabilir, Bu nedenle onu bir urun birimi olarak adlandiracagiz . Tuketiciyi ilgilendiren ana konu kullanilabilen her birimin kalitesi oldugunda , bu ayni zamanda bir kalite guvenlik birimi de olur. Ã?imdiye kadar hersey yolunda gidip bir urun , urun birimine gore siniflandirilamazsa ne yapilabilir ? Elektrik kablosu , iplik , kagit , kimyasal urunlerle birlikte birlesime giren maddeler veya bilesenler veya meydana getiren parcalar , maden filizi ve yagdan , toz ve sivi haldeki urunlere kadar bir cok urun vardir. Siralanan orneklerde bir birim tanimlamak zordur.

Kalite guvenligi birimi belli olmadikca , kalite guvenligi verilmek istense bile boyle bir garanti kesin olarak saglanamaz .

2.2.Olcme Yontemini Belirleyin

Kalitenin kesin tanimi verilmek istendiginde , eger olcme yonteminin dogrulugu belli degilse hicbir sey yapilamaz . Bununla birlikte , gercek kalite karakteristiklerini olcmek zordur. Evvelce , gazete kagidi rulolarinin gercek kalite karakteristiklerinden birinin “rotatif tarafindan baski yapilirken yirtilmamasi” oldugunu saptamistik . Ancak karakteristik nasil olculebilir ? Rotatifler bir gazete firmasindan digerine degisir . Otomobillere gelince ,”kolay kullanim” li olma karakteristigi nasil olculebilir. ?

Bazi karakteristikler fiziksel veya kimyasal olarak olculebilirken digerleri renk , ses , koku , tat  ve dokunma gibi bes insan duyusuna bagli olabilir.

Kalite yarisinda bu karakteristikleri ogrenen sanayi galip cikacaktir.

2.3.Kalite Karakteristiklerinin Goreli Onemini Belirleyin

Bir urun nadiren tek bir kalite karakteristigine sahip olur. Genellikle cok sayida karakteristige sahiptir. Gazete kagidi rulolari ornegini alalim . “Rotatif tarafindan baski yapilirken yirtilmamasi” kalite ozelligine ek olarak “murekkebin oteki yuze sizmamasi  ve “temiz olarak basamamasi” gibi diger karakteristikler de olabilir.

Bir urunun cok sayida sahip oldugu kalite karakteristiklerinin goreli onemi acikca ayirdedilmelidir. Genel olarak , hata ve kusurlara deginiyorum ve onlari su sekilde siniflandiriyorum :

• Tehlikeli hata – Hayati ve emniyetle ilgili kalite karakteristigi . Ornegin bir arabadan cikan dis lastikler veya islemeyen frenler.
• Buyuk hata – Bir urunun usule uygun calismasini ciddi bir sekilde etkileyen kalite karakteristigi . Ornegin , bir arabanin calismayan motoru.
• Kucuk hata – Bir urunun usule uygun calismasini etkilememekle birlikte musteriler tarafindan begenilmeyen kalite karakteristigi . Ornegin bir arabadaki cizik .

Bazi urunler icin , daha genis ayrintili siniflandirma gerekli olabilir. Genel olarak ele alindiginda , bir tehlikeli hataya asla izin verilmemelidir, ancak az sayida kucuk hatalar kabul edilebilir. Goreli onemi saptama , ya da baska bir deyisle , bir oncelik belirlenmesi ortaya koyma kalite kontrolun yerine getirilmesinde onemli bir kavramdir.

Yukarida bahsedildigi gibi kalitedeki hata ve kusurlar geriye bakan kalite olarak adlandirilir. Buna karsilik olarak iyi hizlanma ve kolay kullanim bir urun satis nedenleri olabilir. Bunlar ileri bakan kalite olarak adlandirilir. ileri bakan kaliteye onem verilmedikce ve  satis nedenleri aciklik kazanmadikca , o urun satilamaz .

2.4.Hatalar Ve Kusurlar ?zerinde Anlasmaya Varin

Hatalar ve kusurlar hakkinda insanlar farkli sekilde dusunur . Bu dusunce imalatcilar ve tuketiciler icin oldugu gibi ayni firmadaki insanlar arasinda da gecerlidir.

insandaki bu egilim genellikle muayene yapmak icin bes duyudan yararlanildigi zaman fark edilebilir. Bazilari boyali bir yuzey uzerindeki cizigi bir kusur olarak kabul ederken digerleri arabanin calisma tarzini etkilemeyeceginden onun bir kusur olarak kabul edilemeyecegini soyleyecektir . Bir radyonun ton kalitesine gelince , degerlendirilmedeki farkliliklar genellikle uzlastirilamaz . Bu ornekteki hata ve kusurlarin sinirlarini yaziya dokmek cok zor , endustriyel standartlara donusturmek cok sikici ve hos olmayan bir istir. Bu tiple sorunun imalatcilar ve tuketiciler icin en iyi cozumu tam danismayi baslatmak ve gelecekteki basvurular icin kabul edilebilir sinirlar belirlemektir.

2.5.Gizli Hatalari Meydana Cikarin

Fabrikalar ve sanayi kuruluslarindaki hatalarla ilgili rakamlar sadece devede kulaktir , yine de bunlar gercek hatalilar olarak adlandirilir. Eger hatalilari daha genis bir anlamda dusunursek , gercek hatalilar ortaya cikarilanlardan on veya yuz kat daha fazla olabilir. Bu sakli hatalilari , ya da gizli hatalilari ortaya cikarmak kalite kontrolun temel hedefidir.

Bazi kisiler mallari yalnizca kullanilamayacak durumda olduklari veya iskartaya cikartilmalari gerektigi zaman hatali olarak sayarlar . Ancak bu uygulamayi daha dikkatlice incelemeliyiz . Yeniden islenen mallar , ozel olarak kabul edilen mallar ve ayarlama yapilan mallarin uymadigi icin degisik degisiklik yapilmasi gereken mallardir. Onlari kabul edilebilir urunler haline getirmek icin daha fazla emege ihtiyac vardir. Bu nedenle , hatalilar sinifina girmelidirler . “Ozel olarak kabul edilen mallar “ terimi bir ortmecedir. Teslim tarihine uymak icin standartlarin dusuruldugu mallari gosterir. Standartlarin altinda degillermis gibi gosterilmek zorundadirlar. Ancak , suphesiz bunlarda hatalilardir.

Montaj prosesinde , eger fotograf makinesi veya radyo gibi bir urun ayarlamaya, ya da yeniden islenmeye tabi tutulmadan monte edilebilir ve gonderilebilirse iyi bir urun sayilir . Montaj prosesinde ayarlanmasi ya da yeniden islenmesi gerekirse , sonunda urun iyi olsa bile , yine de hatali bir urun olarak kalir . Montajda , ayarlama veya degisiklik yapilmaksizin urun ilk prosesten dogru prosese giderse , iyi bir urun ortaya cikar .?runun bu sekilde iyi bir urun haline gelme oranina “dogru gitme yuzdesi” diyecegim . Prosesi bastan sona dogru bitirmeye urunler tuketicilerin eline gectikten sonra bozulma egilimi gosterirler. Firmalar dogru gitme yuzdesini %95 ila %100 arasinda gerceklestirebilecek sekilde tasarim ve proses kontrol etmeye calismalidirlar.

Kalite kontrole basladigimiz zaman derhal hatalarin kesin bir tanimini belirlemeli ve hatali proseslerle ilgisi olan gizli hatalari , gizli is yukunu meydana cikarmali ve ortadan kaldirmaliyiz.

2.6. Kaliteyi istatistiksel Olarak incelemek.

Etrafimizdaki urunler ve calisma yontemlerini inceledigimiz zaman birbirinin ayni iki sey bulunmadigini goruruz. Her zaman farklar bulabiliriz.

Eger her hangi bir urunu incelersek hammadde , techizat , calisama yontemi ve isci dahil cok sayida faktorun onun uretimini etkiledigini goruruz . Birini , dugerinin aynisi yapmak mumkun degildir. ?run kalitesi her zaman genis bir perspektifte degisir, baska bir deyisle , eger urun kalitesine bir butun olarak bakarsak, bir istatistiksel dagilim gosterir .

Her bir parca icin kalite elbette onemlidir. Ancak uygulamada , kaliteyi, cok sayida yuzlerce parcalik gruplar halinde ele aliriz. Bir ampul ornegini alalim; tek bir ampulun omru 100 saat ile 2000 saat arasinda genis olcude degisir , ya da bir grup ampulde dagilim 900 saat ile 1100 saat arasinda olabilir. Tuketiciler dagilimin daha kucuk ve kalitenin daha birbirine benzer ve karali oldugu bu ikinciyi tercih edeceklerdir.

Kaliteyi dusundugumuz zaman , gruplar icindeki istatistiksel dagilimi dikkate almali ve daha sonra proses kontrolu yerine getirmeye ve muayeneyle mesgul olmaya gecmeliyiz. Bir dagilimi ifade etmek icin ortalama deger ve standart sapma kullanilacaktir.

2.7.”Tasarim Kalitesi” ve “Uygunluk Kalitesi”

Tasarim kalitesi genellikle hedeflendirilmis kalite olarak adlandirilir. Bir sanayi, Bir urunu belli bir kalite duzeyiyle – yani hedeflendirilmis kaliteyle – yaratmak ister . Ampul orneginde , imalatci , omru 900 ile1100 saat arasinda , yada omru 2000 ile 2500 saat arasinda olan bir ampulu hedefleyebilir. Genellikle tasarim kalitesi yukseltilmek istendiginde , maliyet de yukselir.

Uygunluk kalitesi ayni zamanda uygun kalite olarak da adlandirilir, cunku gercek urunlerin ,tasarim kalitesine ne kadar uydugunun bir gostergesidir. Eger tasarim kalitesiyle uygunluk kalitesi arasinda bir farklilik varsa , bu hatalilarin ve yeniden islemelerin var olmasi demektir. Uygunluk kalitesi yukseldigi zaman maliyet duser.

Kalite kontrolu bilmeyen kisiler eger muayeneyle kalite kontrol bir tutulursa , ozellikle de muayeneye onem veren eski usul kalite kontrole bel baglanirsa , maliyet gercekten yukselecektir. Tasarim kalitesi yukseltildiginde, maliyet de ona bagli olarak yukselecegi de dogrudur. Bununla birlikte , uygunluk kalitesi gelistigi zaman hatali, yeniden isleme ve ayarlama durumlarinin ortaya cikmasi ve bu da maliyet azalmasi ve verimlilik artisiyla sonuclanir. Bundan baska , eger tasarim kalitesi tuketici isteklerine uyarsa satislar yukselerek olcekten yararlanmaya yol acacaktir. Bu da olculu ve verimli duruma goturecek ve maliyet daha da dusecektir. Japon urunleri dunya piyasasinda yuksek derecede rekabet edebilir hale gelmistir. Bu basari tasarim ve uygunluk kalitelerinin carpici etkilerinin bir sonucudur.

Uluslar arasi rekabette kazanmak icin , Japonya tasarim kalitesini surekli olarak yukseltmistir. Ayrica etkili bir sekilde proses kontrol uygulayarak uygunluk kalitesini yukseltmistir. Hatali ve yeniden isleme durumlarinin ortaya azalma ve hatta ortadan kalkma , bir maliyet dususuyle sonuclanarak Japonya’nin hedeflenmis kalitesi tuketicilerin begenisiyle birlesmis ve urunleri cok iyi satilmistir.

Sonuc bir maliyet azalmasidir ve kaliteli urunler ucuz bir sekilde imal edilmektedir.

3. BOL?M

KALiTE STANDARTLARININ KONTROL?

3. BOL?M KALiTE STANDARTLARININ KONTROL?

Ulusal , uluslar arasi ya da firma capinda olsun – mukemmel olan hicbir standart yoktur. Genellikle standartlar tabiatinda var olan bazi hatalar icerir . Tuketici istekleri surekli olarak degiserek her yil standartlar kisa surede modsi gecmis duruma gelir.

Tuketici isteklerini yerine getirmek icin Kalite kontrole katiliriz. Ã?unu vurgulamak isterim “Kalite kontrolu yerine getirirken sadece ulusal standartlari ve firma standartlarini karsilamaya calismayin hedefinizi tuketicilerin kalite isteklerine uyacak sekilde saptayin” .

Uygulamada , surekli olarak kendi kalite standartlarimizi yeniden incelemeli, gozden gecirmeli ve onlari gelistirmeliyiz.

Dr. Deming’in 1950 yilindaki seminerinde uzerinde durdugu esas konu kesin olarak buydu .Dr. Deming sekil 2 ‘de gorulen tasarim , uretim , satis ve piyasa arastirmasi dongusunden soz etti . Bunu da bir onceki donguden elde edilen tecrubeye dayali yeniden tasarimla baslayan diger bir dongu izleyecektir . Bu sekilde kalitenin yeniden tasarimi surekli olacak ve kalite surekli olarak gelisecektir . Bu yaklasimin ileri surdugu fikir sudur: imalatci her zaman tuketici isteklerine hevesle kulak vermeli ve kendi standartlarini belirlerken tuketicilerin dusuncelerini onceden tahmin etmelidir . Bu yapilmadan , kalite kontrol ne kendi hedeflerini gerceklestirebilir , ne de tuketicilere kalite temin edebilir.