4.BOL?M

Toplam Kalite Yonetiminde Kalite Anlayisi

4.1 Kalite Nedir ?

Ã?uphesiz bu kavramin tek bir karsiligi yoktur. Toplumun dinamik yapisi sayesinde bu tanim surekli degismektedir. Kalitenin tanimlari , onu tanimlayan insan sayisina esittir . kalitenin ne oldugu veya ne olmasi gerektigi konusunda bir anlasma saglanamamistir. Fakat gunumuzde en cok kullanilan tanim kaliteyi , “isteklere uygunluk” olarak tanimlamaktadir . Kalite kavramini aciklamakta su tanimlar da kullanilmaktadir.:

• Kalite, bir organizasyonun butun calismalarinda yer alan kalici bir fonksiyondur. ( Rosander , 1989)
• Kalite , bir mal veya hizmetin belirli bir gerekliligi karsilayabilme yeteneklerinin ortaya koyan karakteristiklerin tumudur (Amerikan Kalite Kontrol Dernegi , ASQC ).
• Kalite, bir hizmet veya urunun isteklerine uygunluk derecesidir . ( Avrupa Kalite Kontrol Organizasyonu )
• Kalite ‘yi “ isteklere uygunluk “olarak tanimlamaliyiz. istekler , anlasilmamalari , imkansiz olacak sekilde aciklanmali , olcumler bunlara uygunlugu surekli denetler sekilde olmalidir. Tespit edilen uygunsuzluk kalitesizlik demektir. Boylece kalite problemleri uygunsuzluk problemleri haline gelir , kalite de tanimlanabilir duruma . Kalite , bir urunun gerekliliklere uygunluk derecesidir .(P.Crosby )
• Kalite , kullanima uygunluktur. (J.M.Juran)
• Kalite , urunun sevkiyattan sonra toplumda neden oldugu minimal zarardir. Kalite , eksiklerden kacinmaktir. (G.Taguchi)
• Kalite mekanizmalarin performanslarini hatasiz olarak gerceklestirebilmeleridir
• Kalite , dogru tanitidir.
• Kalite , musteri parasinin karsiligini almasidir.
• Kalite , her tur hatanin ortadan kaldirilmasidir.
• Kalite , sorunlarin belirlenmesi ve cozulmesi icin dogru veridir.
• Kalite , surekli basari demektir.
• Kalite , musterinin simdiki ve gelecekteki isteklerinin karsilanmasidir.(DEMiNG)
• Kalite , bir urun veya hizmetin belirlenen veya olabilecek ihtiyaclari karsilama kabiliyetine dayanan ozelliklerin toplamidir .(ISO 8402 / TS 9005 ISO sozlugu)
• Kalite ,urun veya hizmeti ekonomik yoldan ureten ve musterilerin isteklerine cevap veren bir uretim sistemidir. (Japon Sanayi Standartlari Komitesi, JIS)
• Kalite , esnekliktir.
• Kalite , bir urn veya hizmetin degeridir.(Abbott  ve Feigenbaum)
• Kalite , spesifikasyonlara uygunluktur .(Gilmore ve Levitt )
• En genel anlamda kalite, gelistirilebilecek hersey demektir. Kaliteden soz ederken ilk akla gelen , urunun ya da hizmetin kalitesi olmalidir. Kaizen stratejisi kapsaminda incelenirse , hicbir urun veya hizmet , tasarlanmis oldugu seviyenin ilerisine gecemez . Burada tasarimi yapan insan olduguna gore , insanin kalitesi ile ilgilenilmelidir . isi olusturan uc yapi tasi; donanim yazilim ve insan kaynaklaridir. Ancak insan faktoru yerine tam oturtulduktan sonra isin donanim ve yazilim ile ilgili kisimlar ele alinmalidir. insanlarin icinde kaliteyi olusturmak , Kaizen bilincini edinmelerine yardim etmek demektir. (imai , 1994 )
• Kalite , ic ve dis musterilerin , gizli ve acik tum istek ve ihtiyaclarini karsilayan temel bir is stratejisidir.

Yukarida yapilan tum tanimlar kalite kavraminin gelisimi sureci sirasinda ortaya atildigindan , aralarinda ufak farklar icermektedirler . Fakat hepsinin ortak paydasi  “musteri mutlulugu “ dur .Ã?imdi de yonetim kelimesinin anlamini arastiralim.

4.2 YONETiM NEDiR ?

Yonetim nedir:Yonetim , bir grup insani belirlenmis amaclara dogru yonlendirerek aralarindaki isbirligi ve koordinasyonu saglama cabalarinin butunudur. Yonetim konusunda az cok gorus birligine varilmis diger tanim :” Yonetim belirli amaclara ulasmak icin baskalari vasitasiyla is gormektir “ . Yonetimle ilgili tum tanimlarin isledigi husus yonetimin surec odakli oldugudur . Yonetim bir surectir ve surec odaklidir. Yonetim beseri bir olaydir ve insan odaklidir.

Teoride ve literaturde bu sekilde ele alinan tanimlar pratikte uygulanmamis ve yonetim sadece  “sonuc odakli” ve “sermaye odakli” olarak degerlendirmistir .Fakat gunumuzde sirketlerin yoneticilerini ve sirketle ilgili cikar cevrelerini etkileyen guclu unsurlar yoneticileri ve yonetim kavramini surec ve insan odakli olarak degerlendirmeye ve bu kapsamda yonetim teknikleri uygulamaya zorlamaktadir.

Yoneticileri boyle bir anlayis degisikligine zorlayan guc unsurlarini belli basli uc baslik altinda toplayabiliriz :

• Dinamik pazarlar ve Degisim
• Rekabet
• Kalite ve Musteri

Bu uc unsur kisaca Toplam Kalite Yonetimi olarak ifade edilen bir anlayisin ortaya cikmasindaki en onemli etkendir.

4.3 TOPLAM KALiTE YONETiMi

Butun yonetim tanimlarinin , istisnasiz hepsinde “belirlenmis amaclar “ ibaresi yer alir . Gunumuzun , cagdas yonetim anlayisinda amaclarin tumunde kalite , kalitenin saglanmasi agirlikli onem tasir .Toplam Kalite Yonetimi ‘nde , hem surec hem de beseri unsurlarin temel misyonu degisimi yonetebilmek ve “ kalite” ye ulasmaktir . Kalite burada geleneksel anlaminin disinda , yeni bir ifadeye sahiptir . Kalite musteri isteklerinin karsilanmasidir. Diger bir ifade ile “ Toplam Kalite Yonetimi , musteri beklentilerini her seyin uzerinde tutan ve musteri tarafindan tanimlanan kaliteyi , tum faaliyetlerin yurutulmesi sirasinda urun ve hizmet bunyesinde olusturan bir yonetim bicimidir “ . Dinamik pazarlarda , yikici rekabetin karsisinda ayakta kalabilmek ancak bu anlayisi benimsemekle mumkun olmaktadir.

isletmelerdeki , her birey , grup , departman , proses kendinden bir sonraki asamayi , prosesi musteri kabul etmeli ve uretimini musterisini memnun edecek sekilde gerceklestirmelidir. Bir isletmenin birbiriyle iliskili ve iletisimli bircok birimden (grup , departman ,proses )olustugu goz onune alinirsa bu faaliyetlerin sinerjiyi bozmayacak sekilde yonlendirilmesi gerekmektedir. Bu yonlendirme temelde yonetimin gorevidir. Elbette ki boyle bir yonetim anlayisi klasik anlayistan farklidir ve farkli bir yaklasim olarak “Toplam Kalite Yonetimi “ismini almaktadir.

4.3.1 TOPLAM KALiTE YONETiMi NiN AMAC VE FELSEFESi

Kalite cagdas tanimini ve ust yonetimin organizasyonu yonlendirmesindeki etkisini gozonune alarak basit ama etkin bir model olarak , Toplam Kalite Yonetimi’nin felsefesi ve prensipleri asagidaki gibi sekillendirilebilir.

Bu sekilden anlasilan , Toplam Kalite Yonetimi’nin felsefesi surekli gelistirmedir. Bunu saglamak icin yapilmasi gerekenler ise Rekabetci Yonetim vesilesiyle etrafinda yazan ilkeleri uygulamakla sonucunda basarili olunur.

Surekli gelistirme veya ozgun ismi ile “kaizen” bir dinamizmi , surekli bir arayisi ifade eder . Bu yaklasim mukemmellik arayisi ve sifir hata yaklasiminin temelidir . Surekli iyilestirme ,yonetim , liderlik , is hayati ile ilgili oldugu kadar bir hayat felsefesi ve tarzidir. Gunluk yasantisinda bunu gerceklestiremeyen bireyin , is hayatinda surekli daha iyiyi aramasi beklenemez . Bu sebeple , Toplam Kalite Yonetimi anlayisinda surekli gelistirme felsefesi kadar “ once insan” yada diger bir deyisle “ birey kalitesi” de son derece onemlidir.

Dolayisiyla son zamanlarda sirketlerin politikasi degismistir .Eskiden  “karlari maximumize etmek” seklinde olan sirket politikalari uluslararasi rekabetin kizismasi ,gumruk duvarlarinin kalkmasi gibi unsurlarin sonucunda sirket politikalari  “rakipleri yok etmek “ seklinde olmustur

Toplam Kalite Yonetimi  rekabetci bir yapilanmayi , ileriye donuk tum kararlarda ve degerlendirmelerde rekabet gucu unsurlarinin temel alinmasini ve uygulamanin bu cercevede takip edilmesini ongorur . Toplam Kalite Yonetimi degisimlerin yonetilmesinde ve rekabet gucunu gelistirmede yuksek hiz saglayan bir sistemdir .Bunu gerceklestirirken  “kalite, maliyet , termin ,verimlilik ,kar “ iliskisine geleneksel anlayistan cok daha degisik acidan yaklasmaktadir .Bu yeni bakis acisina gore , kalite icin yapilan calismalar , savurganligi onlemekte , verimliligi artirmakta ve maliyetleri dusurmekte .Yuksek kaliteli urunlerin daha dusuk fiyattan pazara surulmesi Pazar payini artirmakta ve “ kar” amacina ulasilmasini saglamaktadir.

Rekabetci bir yapiya sahip Toplam Kalite Yonetimi’nin modelde belirtilen ana ogeleri ve ilkeleri ayni zamanda sirketin kurumsal kulturunu olusturan ilke ve degerlerdir. Dunyada oldugu gibi ulkemizde de onemine ragmen ihmal edilen bir konu da Toplam Kalite Yonetimi anlayisina gore sirket kulturu yaratilmasidir. Bu Konuyla ilgili daha detayli olarak diger bolumlerde deginilecektir.

4.3.2 TOPLAM KALiTE YONETiMiNiN OGELERi

4.3.2.1 M?Ã?TERi ODAKLILIK      

Rekabetin yikiciligi karsisinda fiyat avantaji kadar musterinin istegini karsilayacak , farkliligi yaratacak stratejiler onem kazanmistir. Cunku , toplumun refahi artikca belli bir mala sahip olma isteginin otesinde , farkli bir mala sahip olma arzusu gelisir.

Bu farklilik arayislari renkte , tasarimda , kalitede , satis sonrasi serviste  , isletme giderlerindeki avantajlarda , kullanim kolayliginda , hizli teslim surelerinde kendini gosterir . Bu arayis toplumdaki degisikliklere paralel olarak , dinamik bir yapiya sahiptir. Hatta , yogun rekabette sirket , musterinin henuz talep etmedigi , fakat ihtiyacini duydugu veya duymasi gerektigi farkliliklari bile yakalayabilmelidir.

Rekabetin baskisi sirketleri  “yaptigini satan” olmaktan cikarip  “satilabileni yapan” hale getirmektedir .Satilabilirin ne oldugunu anlamak icin  “kaliteyi musteri belirler” anlayisini benimsemek gereklidir . Musterinin gorunur isteklerinin yanisira sakli isteklerini de saptayabilme ( cazip kalite ) ancak musteriye yakin olmakla gerceklestirilebilir. Musteri isteklerinin tatmini temel sirket felsefesi haline donusturme yonunde caba gosteren firmalar musterilerinin kosulsuz mutlu etmeyi “ olmazsa olmaz” bir dustur olarak kabullenen sirket kulturu olustururlar.

Toplam Kalite Yonetimi ‘nin en temel prensiplerinden biri boyle bir sirket kulturunun gelistirilmesidir . Toplam Kalite Yonetimi ‘nin bu ogesi , belki de etkili olarak uygulanmasi en zor , ancak uzun donemde firmaya en cok katki saglayacak olanidir .Cunku , rekabetin ana hedefi musteridir. Musteriyi ele geciren ,tatmin eden ve elinde tutan kurulus piyasada kalicidir.

4.3.2.2 PERFORMANS GELiÃ?TiRME , PROSESLERiN YONETiMi VE S?REKLi PROSES YONETiMi

Toplam Kalite Yonetimi , makine ve teknolojik yenilikler ile saglanan performans gelistirmelerine ek olarak ,kurulusta bulunan herkesin proses gelistirme faaliyetlerine etkin olarak katilimini ongormektedir. Toplam Kalite Yonetimi ‘nin temel felsefesi olan , surekli gelistirme yaklasimi bu anlayisin ozunu olusturur.

Uluslararasi rekabette acik ortamlarda rekabet gucunun belirleyici unsurlari kalite-maliyet- terminidir .Boyle bir ortamda musteri tarafindan belirlenen , “kalite” surekli degismekte , buna bagli olarak maliyet ve termin (hiz) unsurlari da isletmeyi hizli bir degisime ayak uydurmaya zorlamaktadir. Ayrica , “cazip kalite” yi olusturma cabalari da isletmede surekli olarak proses gelistirmeyi ve denetimini zorunlu kilmaktadir. Surekli olarak artan ve yukselen musteri beklentilerinden daha hizli bir kalite ve verim gelistirme hizi saglayabilen bir kurulus , rekabet gucu kazanmakta ve pazarda basariya ulasmaktadir.

Taylor‘cu yonetim modelinde performans gelistirme , teknolojideki gelismelere ve prosesin tumune hakim olmayan sadece belli bir kismi taniyan , dar uzman kadrolarin calismalarina baglidir. Gerek yonetimin , gerekse isgucunun cok buyuk bolumu , mevcut proseslerin oldugu gibi yurutulmesi ile gorevlendirilmektedir. Proseslerin gelistirilmesi calismalari faaliyetlerden ayri bir olaymis gibi degerlendirilmektedir.

Tum calisanlarin katilimi ile saglanan “ surekli proses gelistirme” ilkesi ,Toplam Kalite Yonetimi ‘nin temel felsefesi olan “kaizen” in isletme bunyesinde onemli bir parcasidir. Bu anlayisin sirket bunyesinde hayata gecirilmesi isletmede buyuk ve koklu degisimleri gerektirmektedir.

Proses gelistirmedeki temel amac , proses degiskenliginin azaltilmasi ve sifir hataya ulasilmanin hedeflenmesi ve proses suresinin azaltilmasidir. Her prosesteki degiskenlik azaldikca , bu degiskenlikten kaynaklanan hayalar azalmakta ve urun kalitesi artmaktadir.

Proses gelistirme calismalarinda oncelikle prosesler tanimlanmakta , degiskenlik olculmekte , bu degiskenligin normal olup olmadigi saptanmakta ve gerektiginde duzeltici islemler uygulanarak proses gelistirilmektedir. Bu islemdeki temel ozellik , her prosesin normal degiskenliginin  bilinmesi ve bu bilginin , proses hakkinda karar verilirken kullanilmasidir. Proseslerin normal degiskenligi bilinmedikce , proseslerin kontrolu ve dolayici ile urunlerin kalitesinin yapilamamaktadir.

Toplam Kalite Yonetimi ‘nde surekli proses gelistirme ve denetimi ilkesi kadar onemli bir ilke de proseslerin yonetimidir. Geleneksel yonetim modeli , bir sirketin finansman , pazarlama , satin alma , uretim , muhendislik vb.  gibi faaliyet ve fonksiyonlarinin tepe yonetiminin koordinasyonunda , ayri ayri yonetilmelerini ongorur. Toplam Kalite Yonetimi  ise rekabet gucunu olusturan kalite-maliyet-termin unsurlarini , fonksiyonel birimlerde bulunan veya birden fonksiyonel birimin bunyesine yayilan bir dizi faaliyet ve prosesin sonucu olustugunu ongormektedir. Bu farkli proseslerin sinerji saglanmak uzere yonetilmeleri gerekmektedir.

Toplam Kalite Yonetimi ,tum birimleri ilgilendiren ve birimler arasi karmasik proseslerle olusan kalite - maliyet - termin unsurlarini , etkili bicimde , ancak tepe yoneticisinin liderliginde yonlendirebilecegi gercegine gore bir yonetim sistemi olusturmaktadir.

Toplam Kalite Yonetimi ‘nin en onemli ozelliklerinden birisi, teknik ve idari proseslerdeki sorunlardan gercekci olcumlere dayanan sonuclar cikarabilmesi ve dogru teshis koyabilme gucudur. Prosesleri bizzat yurutenler tarafindan uygulanabilen basit analiz yontemlerinden cikan sonuclar, herkes tarafindan kabul edilmekte ve haksiz veya subjektif suclamalarin neden oldugu catisma yerine olumlu is birligi dogmaktadir. Ayrica, bu proses denetimlerinde proses ten kaynaklanan hatalarin giderilmesinde ve proses lerin yonetiminde calisana daha fazla yetki taninmaktadir.

4.3.2.3 TAM KATILIM

Yonetime katilimin diger onemli bir boyutu isletmenin icenden , calisanlardan gelen baskidir .Gunumuzde calisanlar sadece maddi ihtiyaclarini karsilayarak tatmin olmamaktadirlar. Toplumun genel refah duzeyi , entelektuel seviye , bilime ve sanata duyulan ilgi ile yonetime katilim baskisi arasinda yuksek bir korelasyon vardir. Maslow’un ihtiyaclar hiyerarsisinde onemli bir yer tutan , insanin basarma , baska insanlar tarafindan begenilme ,takdir edilme ve toplumda onemsenen bir konuma sahip olma ihtiyaci “tam katilimi “ in olusmasinda ve gelismesinde en onemli etkendir.

Yonetime katilimin diger onemli bir boyutu isletmenin icinden , calisanlardan gelen baskidir. Gunumuzde calisanlar sadece maddi ihtiyaclarini karsilayarak tatmin olmamaktadirlar . Toplumun genel refah duzeyi , entelektuel seviye , bilime ve sanata duyulan ilgi ile yonetime katilim baskisi arasinda yuksek bir korelasyon vardir. Maslow’un ihtiyaclar hiyerarsisinde onemli bir yer tutan insanin basarma , baska insanlar tarafindan begenilme , takdir edilme ve toplumda onemsenen bir konuma sahip olma ihtiyaci “tam katilimi “ ‘in olusmasinda ve gelismesinde en onemli etkendir.

Gunumuzde calisanlar kendilerini ilgilendiren her turlu kararin gorusulmesine ve sonuclandirilmasina aktif olarak katilip , dusuncelerini ifade etmek ,bu konularda fikirlerinin alinmasini talep etmektedir. Yonetilenlerin bu tutum degisikligini baslica sebebi kultur duzeyi ve bilgi seviyesi yukselen fertlerin “ baskalari tarafindan yonetilen bir arac” durumunda olmak istememeleridir.

Tam katilim icin sorumluluk paylasiminin saglanmasi sarttir .Tam katilim kesinlikle yetkili kilinma ile karistirilmamalidir. Tam katilim bir istemi , gonullulugu ifade eder .Tam katilim sorumlulugu ve katkiyi kapsar . Yonetimden ve yonetilenlerden “ ben bu orgute nasil katkida bulunabilirim , bu organizasyonu nasil gelistirebilirim “ sorusunu sormasini bekler.

Toplam Kalite Yonetimi ‘nde tam katilimin hedefi , ustun dusunup astin bu dusuncelere katkida bulunarak uygulamasi degildir. Hedef , orgutteki her birey icin hem “dusunmenin” hem de “uygulamanin” birlestirilmesidir. Toplam Kalite Yonetimi ‘de “ tam katilim” olarak yukarida ozetledigimiz anlayista iki onemli unsur soz konusudur :Bu unsurlardan biri tum Toplam Kalite Yonetimi calismalarinda ust yonetimin liderligi, digeri de takim calismasi ve ruhunun olusturmasidir.

4.3.2.4 iNSAN KAYNAKLARI YONETiMi - ONCE iNSAN ANLAYIÃ?I - BiREY KALiTESi

insan faktoru calisan kisilerin islerine getirdikleri mesleki , egitimsel ve sosyal ozelliklerin bir butunudur. insan faktorune verilen deger o isletme ya da kurumun genel yonetim politikasi cercevesinde belirlenir. Toplam Kalite Yonetimi cercevesinde ic musteri , diyalog , takim calismasi , lokallesme , surekli egitim ,surekli iyilestirme kavramlari bu yonetim anlayisinin “once insan“ yani “birey kalitesi” ‘nde  dugumlendigini gostermektedir.

insan kaynaklari yonetiminde amac kisilerin islerini en verimli ve en tatminkar sekilde yapabilecegi kosullari saptayip, bunlari sirket basarisina kanalize etmektir. Ã?irket yonetimine insan faktorune verilen deger arttikca orada isgucu verimi , isin kalitesi ve sirket icin yapilan ozveriler de artacaktir .Bu yonetim felsefesi olarak insana saygiyi gerektirir.

“insanlik “ kelimesi ozerklik ve kendiliginden olmayi ifade eder. insanlar iradeye sahiptirler. Toplam Kalite Yonetimi , insanlarin kendilerine soylenmeden , kendi sorumluluk duygulari dolayisiyla yapilmasi gereken isi kendiliginden yapmalarini ongorur .Ishikawa ,”insanligi esas alan bir yonetim biciminin insanlarin sinirsiz guclerinin gelismesine izin veren bir yonetim bicimi “ oldugunu ifade etmektedir .Nitekim , Toplam Kalite Yonetimi ‘nin araclarindan biri olan kalite cemberleri etkinliklerini harekete geciren “insana saygi duyulan bir isyeri” yaratma vizyonudur .?st ve orta yoneticiler ancak lokallesmeyi basarabilirlerse sirketlerinde , insana saygiyi yonetim felsefesi ve bir sirket kulturu unsuru olarak yerlestirebilirler.

isletmede kalite herkesin isidir. Kaliteyi saglamak; nihai musteriyi tatmin etmek ve calisani tatmin etmekten gecer. Calisanin tatmininde insan kaynaklarinin yonetimi onem kazanmaktadir. Sadece urun ve yontem niteligine etki edebilecek unsurlarla ilgili normlar, prosedurler , teknikler gelistirme , Toplam Kalite Yonetimi ‘nin gerceklesmesini saglamaz. Cunku ,gelismeler kalici olmaz. Bu gelismelere paralel olarak isletme icinde “birey kalitesinin” gelistirilmesi gerekmektedir.

Toplam Kalite Yonetimi ‘nin cekirdeklerinden suphesiz en onemlileri “ilk seferinde dogru yap “ ve “hata ortaya cikmadan onle” dir.isi ilk seferinde yapacak ve hatayi ortaya cikmadan onleyecek unsur insandir. , calisandir , ic musteridir. Dolayisiyla ,Toplam Kalite Yonetimi ‘ni basari ile uygulamanin temelinde kisileri motive etme , yonlendirme , bilgi ve beceri duzeylerini yukseltici egitimler verme , rotasyon , is zenginlestirme  gibi insan faktorunu gelistiren ve on planda tutan sistemler yatmaktadir . Yonetimin temel islevlerinden biri bu sistemleri gelistirmek ve verimliligi artirmaktir.

Toplam Kalite Yonetimi ‘nde insan unsuru , isletme prosesinin merkezinde yer almaktadir . Uygulanacak toplam kalite sistemi , calisanlarin davranis ve tavirlarini etkileyebilecek unsurlarin gelistirilmesi ve tatbik edilmesi ile ilgili kulturel degisikliklerin yonetilmesi acisindan gerekli deneyime sahip olmalidir . Toplam Kalite Yonetimi programlarinin tasarlanmasi ve analizlere dayandirilmalidir . Bunlarin hepsi insan kaynaklari yonetimi kapsaminda olan hususlardir.

4.4 TOPLAM KALiTENiN TEMELLERi 

Klasik yonetim modeline kiyasla cok daha yuksek rekabet gucu saglayabilen Toplam Kalite Yonetimi modeli ancak tum ogeleri ile benimsenip uygulandigi taktirde tutarli , basarili ve kalici olur. Bu ogeler yonetim anlayisi ve felsefesini ,organizasyonu , yontemleri ve sistemleri kapsar ;”insan”a en on sirada deger vermeyi gerektirir; bilimselligi her faaliyette sart kosar . Ã?imdi bu ogeleri inceleyelim.

4.4.1ONLEMEYE DON?K YAKLAÃ?IM

Toplam Kalite modelinin temelinde “hatalari ayiklamak “ yerine “hatalari onlemek “yaklasimi vardir .Kalite-Maliyet paradoksunun asilmasinda bu yaklasiminin ne denli etkili olduguna yeterince yer vermistim . Nitekim , sanayide kalite evrimi de son muayeneden baslamis tasarimda kalite (qfd) asamasina kadar gelmistir.

Onlemeye donuk yaklasimin genel bir ifadesi planlamanin dogru yapilmasi seklinde ozetlenebilir. Her yonu ile dusunulmus , kapsamli ve titiz bir planlama calismasi ile sonra olusabilecek hatalarin cok buyuk bir bolumu ortadan kaldirilabilir. Tum hata kaynaklarini ongormek mumkun degilse de , olasi surprizlere onceden hazirlanmak , tamamen hazirliksiz yakalanmaya kiyasla buyuk avantaj saglar .Diyebiliriz ki planlamaya harcanan her dakika son derece degerlidir.

                                  Yetersiz planlama                                Yeterli planlama

Planlama                          -5saat                                                 10 saat

Uygulama                       -10 saat                                               10 saat

Kontrol                           -5 saat                                                  1 saat

Duzeltme                       -5 saat                                                  1 saat

Kazanilan saat:3 saat

Sonuc olarak yeterli planlama zaman kazandirir.

 4.4.2 OLC?M VE iSTATiSTiK

Rekabetin temel kriteri olan Kalite- Maliyet - Termin uclusunde ustunluk saglamak icin , sirketin her yonu ile gelismesi gerekir. Olcemedigimiz seyi gelistiremeyiz de. O nedenle , olcum ve istatistik toplam kalitenin vazgecilmez parcalaridir. istatistigin ozellikle uzerinde durmamizin cesitli nedenleri vardir. Bunlari soyle siralayabiliriz :

• Dogal olaylarin tumunde degiskenlik vardir. Bu degiskenligi olcebilmek icin istatistige basvurmak sarttir.
• Hatalarin cok buyuk bir bolumu degiskenlikten kaynaklanir . istatistik biliminin teknikleri uygulayarak degiskenligin ozelliklerini inceler ve hatalarin kaynaklarini tespit edebiliriz .
• istatistik teknikleri analize yardimci oldugu gibi , iletisimi de kolaylastirir , konuya farkli acilardan bakan kisilerin ayni dili konusmasina imkan saglar .
• istatistiksel dusunme aliskanligi gelistirmek gerek yonetici gerekse teknik teknik personel icin son derece yararlidir. Ornegin satislardaki ani bir dusus bilinen olaylardan kaynaklanabilecegi gibi , bu “dogal degiskenligin  “ sinirlari icindeki bir gelisme de olabilir . Neyin normal , neyin anormal oldugunu bize istatistik bilimi soyleyebilir . Keza , ulasilan bir basari duzeyinin kalici mi , gecici mi oldugunu belirlemek icin yine istatistige basvurmak gerekir . Yukarida kisaca “istatistik” sozcugu ile ifade ettigim dusunce disiplini , genis anlami ile “matematik ve analiz teknikleri” olarak anlasilmalidir. istatistik sozcugune sik sik basvurulmasi , tekniklerin uygulama sikligina isaret etmektedir.

4.4.3 GRUP CALIÃ?MASI

Toplam Kalite modelinin belirgin ozelliklerinden biri de grup calismalarinin yayginligidir . Bu tur calismalari insanlarin sik sik toplanmasi , birlikte bir isi yapmalari , yada dostane iliskiler icinde bulunmalari gibi her isletmede cokca rastlanan davranislarla karistirmamak gerekir . Toplam Kalite yonetiminde grup calismasinin cok spesifik amaclari, belli yontemleri ve mutlaka uyulan bir disiplini vardir.

Calisma gruplarinin temel amaci isin yapilma yontemini irdelemek ve gelistirmektir. Calisma gruplarinin islevlerini ve yararlarini asagidaki gibi siralayabiliriz :

•  ”isletme korlugu” nu asmada en etkili yontem grup calismasidir. Sistemdeki aksakliklari bireyler kolayca kesfedemezler , fakat gruplar bunlari kolayca bulur.
•   Bu tur calismalar kisinin teknik bilgisini gelistirir , isini daha iyi anlamasina ve konuya butunsel bakmasina yardimci olur.
• Calisanlarin sorun cozme yeteneklerini gelistirir , iletisim aliskanliklarini yerlestirir.
• Yaraticiligi gelistirir ve tesvik eder.
• Takim oyunu anlayisini yerlestirir ; kisisel iliskileri ve etkilesimi guclendirir.
• Ekonomik analiz ,cagdas yonetim ve katilimci karar verme anlayisini getirir.
• Kisilerin islerini seven , basardiklari ile gurur duyan insanlar olmalarina yardimci olur.

4.4.4 S?REKLi GELiÃ?ME 

Gunumuzde en yuksek rekabet gucune sahip sirketlerde kalite yonetiminin temeli “Surekli Gelistirme” ye dayalidir.En alt duzeydeki prosesten , tum sirketi icine alan Hedeflerle Yonetim sistemine kadar butun ileriye donuk planlama ve uygulama calismalari bu anlayisa gore duzenlenmistir. Hedef belli bir standardi tutturmak degil , seviyeyi -o seviye ne olursa olsun - surekli ve hizli bir tempoda gelistirmektir .

Daha once sozunu ettigim “olcum ve istatistik “ ile “Grup Calismalari “ olmadan surekli gelismeyi gerceklestirmek mumkun degildir . Surekli gelismeyi gerceklestirmeden de onumuzdeki rakipleri yakalamak ve onlari gecmek olanaksizdir. Esasen Japon tarzi toplam kalite ile Bati tarzi toplam kalite temel farki da Japonlarin surekli gelisme surecini basariyla yurutmeleridir.

Surekli gelisme cevrimini ilk olarak ortaya atan Dr. W.A. Shewhart ‘tir . Bu cevrimi dogru bicimde ozumseyerek 1950 yilinda Japonlara aktaran ise Dr. W.E. Deming olmustur. Surekli gelisme kavrami Japonya’da o denli yerlesmistir ki , hemen her faaliyet icin Kaizen gruplari kurulmustur. Son yillarda Japonlar kendi yonetim modellerine Kaizen yonetimi adini vermeye baslamislardir . Gercekten de “KALiTE” bile nihai bir amac degildir , sadece yuksek rekabet gucunu saglamaya imkan veren bir aractir. Cok yuksek , hatta herkesten yuksek bir kalite duzeyine cikmak bile yetmez ; amac surekli olarak rakiplerden ileride olmaktir . Bunu saglayan yontem de surekli gelisme surecidir.

Japonlarin “Surekli gelisme “ ye bagliliklarina bir ornek olarak bir kac ay once Turkiye’ye gelen Ishuzuka Baskan Yardimcisi K. Yamamori ‘nin aciklamalarini gosterebilirim . Ã?irketin yonetim modelini sordugumda Bay Yamamori tahtaya kalkip meshur P-D-C-A cemberini aynen Shewart ‘in altmis yil once cizdigi gibi resmetti ve “Bizim yonetim modelimiz iste budur” dedi .

Surekli gelisme surecinin bir sirkette kalici bir sekilde yurutulebilmesi icin yonetim felsefesinin ve modelinin bu anlayisa uygun olmasi gerekir. Buyuk onem tasiyan bu modelin ozelliklerini asagidaki gibi ozetleyebilirim .

4.5 YONETiM MODELi

  Yukarida sayilan dort temel unsurun gerceklesebilmesi , yasayabilmesi ve sirketi hedeflenen duzeydeki rekabetci yapiya ulastirabilmesi ise tamamen “yonetim modeli” ne baglidir .Sayisiz denebilecek kadar cok sirket yonetim modelini Toplam Kalite felsefesine adapte etmeksizin yukaridaki dort unsura yonelmis , fakat basari kalici olmamistir . Bu nedenle , oncelikli olarak gelistirilmesi gereken klasik yonetimden uzaklasarak Toplam Kalite Yonetim  modeline gecilmesidir. Farklari daha net bir sekilde gorebilmek icin Taylor modeli ile Toplam Kalite Yonetim modeli arasindaki kiyaslamayi asagida sunuyorum.

Taylor Modelinde

1.Ã?irketin hedefi mali donem icin belirlenmis olan KAR ‘i elde etmektir.

2.Kar ‘in hangi faaliyetlerde ve nasil saglanacagini yoneticiler belirler.

3.Ynetim , faaliyetleri planladigi gibi , sonucu almayi saglayacak sistemleri de kurar .

4.Yonetimde temel ilke “ise gore adam”dir. Yapilacak islerin mahiyeti ayrintili olarak belirlenir ; is tarifleri yazilir ; isler gucluklerine ve ozelliklerine gore “kademelendirilir “;gorevlendirilecek kisilerde de belirlenen “ozelikler” aranir . Kisiler de ucretlerini tayin edildikleri isin kademesine gore alirlar.

5.isin gerektirdiginden ustun niteliklere sahip insanlari ise almak yanlistir ; cunku bu tur insanlar islerini basit bulurlar ve kucumserler . isini kucumseyen kisi demotive olur ; is begenmez ; hatta diger kisileri de demotive edecek davranislara girer.

6.Sanayi kuruluslarinda uretimi makinalar yapar . insanlarin temel gorevi ise bu makinalari calisir durumda tutmaktan ibarettir. Makinadan yeterli verim alinamiyorsa veya sik-sik imalat kesintileri oluyorsa , bunun sorumlusu o makineyi isletenlerdir.

7.isletmecinin amaci son teknolojiyi temin etmektir . Genellikle yeni teknoloji bir cok alanda sicramayi da getirir. Teknolojinin gerektirdigi ustun nitelikli elemanlarin da temin edilmesi sarttir.

8.Yeni teknoloji daha az elemani ongorur ; teknolojisi yenilenen bir sirketin her yenilemede ustun nitelikli ve az sayida eleman istihdam etmesi , buna karsilik cok sayida niteliksiz elemani da kadro disina cikarmasi esyanin tabiati icabidir.

9.Sistemlerin ozunde , insanlarin belli performansta calismalarini saglayacak metod , prosedur ve randiman olcutleri vardir .Yine  yonetimce konan standartlar ‘dan netice beklenir . ?retim , satis , verim vs. gibi her konuda belli standartlar / parametreler vardir.

10.icraci amirlerin esas gorevi insanlari calistirmaktir .Ã?irket icinde en buyuk bolumlerin amirleri , en onemli yoneticilerdir, cunku en zor mesele insanlari randimanla calistirmaktir.

11.Ã?irketin en kritik fonksiyonlarindan biri de denetim olmaktadir. Satislari , uretimi masraflari , verimlilikleri vd. tum faaliyetleri ...Denetim esasi kiyaslamaya dayanir .Kiyaslamanin baz’i butcedir ;o da ongorulen faaliyetlerin standartlarindan ve parametrelerinden olusur.

12.Butcenin hazirlanmasi bir cesit pazarlik esasina dayanir. Yonetim , standardi yukariya ceker , uygulayici ise asagiya Bir onceki yilin performansi temel kriterdir. Biraz gayretle yonetim bu performansin %5-10 artirabilecegini iddia eder , uygulayicilar ise bu yilin gecen yildan da zor bir yil olacagini ve ayni duzeyi tutturmanin bile buyuk basari olacagini savunurlar . Neticede , %3- 5 ‘lik bir artista uzlasilir.

13.Kisilersin basarisi da yonetimin basarisi da bu butceye gore olculur. Performans yuksek cikarsa , tum ilgililer bunu kisisel gayret ve basariya baglarlar ; dusuk cikarsa , sorumlu her zaman cevre kosullari , ekonomik durgunluk , haksiz rekabet , hukumet kararlari vs. dir.

14.Motivasyonun temel ogesi “para” dir. Ã?irket kimleri motive etmek istiyorsa , onlara daha yuksek oranli zam yapar .Zaten kisilerin de temel durtuleri cok para kazanmak oldugundan , ustun gayret gosteren kisiler esasen yuksek zam almak icin bu gayreti gosterirler.

15.Ancak ,kisinin tum potansiyelini gostermesi de sakincalidir .Bu potansiyeli bir defa gosterdi mi , yoneticileri her yil ayni performansi bekler .En dogru strateji bu potansiyeli gostermemek her yil gidim-gidim performansi artirmaktir. Bu artisin olagan ustu bir gayret sonucu gerceklestigi izlenimini vermek de stratejinin ayrilmaz bir parcasidir.

16.Basariyi en fazla etkileyen faktor kisilerin standartlari ne olcude tutturdugu olunca , sistemin etkinligi de denetim mekanizmasinin etkinligine bagli kalir .Gerek kalitede , gerekse diger standartlara uygunlukta herhangi bir sorun varsa yapilacak is denetimi arttirmak ve yayginlastirmaktadir. icabi halinde , denetim sisteminin kendisi de denetime tabi tutulur.

17.Kisiler gosterdikleri performansa gore degerlendirildiklerinden , hata yapsalar bile bu hatayi gizlemeye calisirlar. Denetim sisteminin sahip olmasi gereken bir temel ozellik de , hatalari tespit etmektir.

18.Sadece hatalari tespit etmek de her zaman yeterli degildir ;ihatalarin kimler tarafindan yapildigi da cok onemlidir. ilk defasinda ilgili ikaz edilir ;ikincide cezalandirmaya, ucuncude ise daha ciddi tedbirlere basvurulur. Boylece , isini geregi gibi yapamayanlar elendigi gibi , diger calisanlara da yeterli gozdagi verilmis olur.

19.Denetim sistemlerinin tek amaci hatalari bulmak degildir , baska amaclari da vardir. Bunlardan en onemlisi , tepe yonetime gerceklestirilmis olan calismalarin hesabini vermektir . Ã?irket kaynaklarinin Car-cur edilmedigini , israf yapilmadigini , usulsuzluk veya hirsizlik olmadigini kanitlamanin en dogru sekli , kapsamli ve ayrintili aciklamalara yer veren raporlar sunmaktir. Raporlar ne kadar sik ve kapsamli ise , yonetim calismalari o denli guven verici bulacaktir.

Toplam Kalite Yonetimi Modelinde

1.Hedef ,karliligi garanti altina alacak ve artiracak sistemleri kurmak ve surecleri gelistirmek

2.Faaliyetlerin nasil duzenlenecegi ve kar’in nasil saglanabilecegi calisanlar onerir, yonetim onaylar .

3. sistemleri ve surecleri , o isleri yapanlar gelistirir ;Yoneticilerin gorevi calisanlari tesvik etmek

4.Temel amac sirketin “hedeflerine ulasmasi” dir. Yoneticiler ve calisanlar bu hedefleri ortaya koyarlar ve hedeflerin gerektirdigi planlari yaparlar. Yapilacak isler de boylece tarif edilmis olur.

5.isin mahiyeti , hedefler,planlar , vs ne olursa olsun en yuksek seviyeli elemanlarin sirkete kazandirilmasi amaclanir .Surekli egitim , kisa surede rotasyon ve kariyer planlama sayesinde herkesin isini sevmesi ve sirkete baglanmasi saglanir.

6.Herseyi insan gerceklestirir. Makinalar sadece insanlarin yardimcilaridir. insanlar makineleri de surekli olarak gelistirmek suretiyle islerini daha yuksek verimle yaparlar.

7.Teknolojideki yuksek rekabet gucu surekli gelisme ile saglanir. Surekli gelismeyi basarabilenin “sicramayi” basarmasi da kolaylasir ; en azindan , sicramayi baskasi yapsa da onu elde etmesi nispeten daha kolaydir.

8.Teknolojiyi gelistirebilen bir sirket aslinda yuksek rekabet gucune de sahiptir. Gelisen teknolojinin sagladigi ek imkanlar uretimi de artirir , istihdami da. Elemanlar kaliteli oldugundan ve surekli de egitildiklerinden , teknolojiyle uyumsuzluk da soz konusu olmaz.

9.Tum calisanlar Surekli gelisme yaklasimi ile islerini ve sistemleri gelistirirler. Varilan her duzey , en kisa zamanda asilmak uzere o isleri yapanlar tarafindan belirlenir.

10.Amirlerin temel gorevi liderlik etmektir ;yani yol gostermektir, egitmektir ve koordine edip yardimci olmaktir.

11.Ã?irketin pusulasi , haritasi ve kilavuzu hedefler ve faaliyet planlari ‘dir. Amac planlari koordineli bir sekilde terminlere uygun bicimde yurutmektir .Aylik ve uc aylik “degerlendirme”lerle bu sure icinde basarilabilenlerin ve basarilamayanlarin nedenleri arastirilir ve geregi yerine getirilecek sekilde duzenlemeler yapilir.

12.Yoneticiler de calisanlar da en yuksek basari seviyesini duslerler ve gerceklestirmek isterler. Gecmis donemler iyi bir fikir verse de , esas hedef hakiki potansiyeli realize etmektir. Yonetimin gorevi , hedeflerin asiriya kacmamasi ve sirketi tum birimlerinin gercekci hedefler koymasini saglamaktir.

13.Ã?irketin hedeflerine ulasmasi icin herkes azami gayreti sarf eder .Eger hedeflere ulasilamamissa ,bunun nedenini egitimde koordinasyon yetersizliginde , yada hedeflerin asiri yuksek seviyelerde tespit edilmesinde aramak gerekir.

14.Temel motivasyon , sirket iklimi ve basarma onurudur. Bu iklimi yaratmak ve calisanlari daha da basarili olmaya tesvik etmek yonetimin gorevi ve sorumlulugudur.

15.Kisinin isinde uyguladigi “surekli gelisme “ yaklasiminin kendi gelismesine de uygulanmasi temel amactir. Ã?irket rekabetci bir yapiya girdigi olcude fisiler de seviyelerini yukseltme azmine sahip olacaklardir.

16.Basariyi en fazla etkileyen faktor “sistem”dir. Yonetimin tesviki ve onderligi sayesinde calisanlar sistemi gelistirirler . Bu sistemin icinde en guclu ve uzun donemde etkili denetim sistemi otokontrol’dur.

17.Yonetimin gorevi , herkesin basarili olmasini saglayacak imkanlari var etmektir. Bu imkanlari en etkili sekilde degerlendirenler uygun sekilde onore edilir , digerlerine ise gereken ilgi ve yardim saglanir.

18.Faaliyetlerin buyuk cogunlugu grup calismasina dayalidir. Gruplar arasinda dostca bir rekabetin varligi basariyi arttirdigi gibi calismalara canlilik ve heyecan katar , motivasyon saglar.

19.Bilgi sistemlerinin temel amaci sirkete yon vermek , tum birimleri aydinlatmak ve ayni amacta birlesmelerini saglamaktir .Bu sistemler ve tehlikeleri , sirketin guclu ve eksik yonlerini ortaya koyarak surekli gelismeye imkan yaratirlar .Raporlar ozlu , kisa , butunseldir ; anlatim sayisal ve grafikseldir.

SONUC :

Gunumuzde basari kalite-maliyet-termin  ustunlugune dayalidir. Klasik yonetim modeli ile de yuksek kalite saglanabilir , fakat bu yolla saglanan kalitenin maliyeti yuksek olur .Kisilerin icsel motivasyonunu temel alan , otokontrola ve onleyici yaklasima dayali , olculen ve surekli gelistirilen kalite her zaman maliyet ve termin avantajina sahip olacaktir. Kaldi ki , son 10 yil icindeki gelismelerin hemen her sektorde fazlasiyla kanitlandigi gibi , Toplam Kalite Yonetimi ile ulasilabilen kalite duzeyine klasik yonetim anlayisi ile ulasilamamaktadir.