10.BOL?M

TOPLAM KALiTE YONETiMiNi DESTEKLEYEN YALIN YONETiM

10.BOL?M : TOPLAM KALiTE YONETiMiNi DESTEKLEYEN YALIN YONETiM

Yalin yonetim ve etkin organizasyon alaninda Turkiye’nin ilave bir sansi da , rakiplerinin yapisindan kaynaklaniyor . Sanayi ve ticarette gelismeleri cok once gerceklestirmis olan ulkeler , fonksiyonel – hiyerarsik (Taylorist) organizasyonlari uzun suredir uygulamaktadirlar. Bu nedenle, yalin yonetime gecmeleri cok daha zordur ve uzun sureyi gerektirebilecektir. Oysa, henuz Taylorist doneme bile girmemis sirketlerin cogunlugu olusturdugu ulkemizde, o evreyi by-pass edip, dogrudan yalin yonetime gecmek cok daha kolaydir.

Toplam Kalite baglaminda yonetim ve organizasyon kavramlarinin onemine deginmeden once ?yalin yonetim? ve ?etkin organizasyon? sozcukleri ile neleri kastettigimi aciklamak isterim. Yalin yonetim (Lean Management) kavraminin temelinde ?yalin uretim? (Lean Production) yatar. Ana hatlari ile yalin yonetimin anlami sudur.

Ã?irket sadece asil isleriyle ugrasmali, uzmanligi disinda kalan islerle ugrasmamalidir.

Asil islerin disindaki isler, bu alanda uzmanlasmis sirketlerden hizmet veya urun olarak satin alinmalidir.

Birimler kendi kendilerini yonetmeli, ara yonetim kademelerine ve dik hiyerarsi piramitlerine izin verilmemelidir.

?Yetki = Sorumluluk = Yetkinlik? denklemi her birimde gerceklestirilmeli, sorumluluk bazinda hesap verilebilmesi (accountability) saglanmalidir.

isi yapan kisi, o konuda en fazla bilgiye ve yetkinlige sahip olandir. Bu nedenle, esasen tum yetkiler isleri bilfiil yapanlardadir. Yetkinin tabanda olusmasi, ?sifir-hiyerarsi? diye de tanimlanabilen yassi orgutlenmeyi saglamaktadir.

isleri yapanlar konularinda tam yetkili olduklarindan, yoneticilerin gorevleri de talimatlar vermekten uzaklasip, kisilere onderlik etmeye donusur. Yonetici ?isi? yonetmez, kisileri yonlendirir, onlarin gelismesini saglar, uyum icinde ve verimli calisan bir sirket iklimi yaratilmasini hedefler.

Yoneticilerin bir diger gorevi de, mevcut islere yenilerinin ilave edilmesini saglamaktir. Bu baglamda, sirket disindaki olaylari ve gelismeleri izler, icerde yaratilan guc sayesine disarida olusan firsatlari degerlendirmeye imkan saglar.

Birimlerin temel hedefi, deger yaratmaktir. Bu degerin olcusu ?kar?dir. Baska bir ifade ile, sirket bir cesit ?kar merkezleri toplulugu?dur.

Deger yaratma (kar uretme) hedefinin, yetki ve sorumlulukla bagdasabilmesi, birimlerin ozerk davranabilmesi ile mumkundur. Bunun bir diger ifadesi, ?ic monopoller?e izin verilmemesi demektir.

Etkin organizasyon kavrami ise, bir isin en kisa yoldan ve en verimli icimde yapilmasini saglayan is tasarimi ile es anlamlidir. Ozellikle son yillarda ABD?inde ?Business Reengineering? veya ?Business Process Design? basliklari ile tanitilan bu yaklasim, aslinda tipik bir Endustri Muhendisligi uygulamasidir. (Konunun yeni bir bulus ya da yeni bir yonetim paradigmasi olarak sunulmasi, kamuoyunun Endustri Muhendisligi disiplinini genelde bilmemesi, ayrica endustri muhendislerinin de mesleklerini cogunlukla yeterli duzeyde uygulamamasi ile aciklanabilir.)

Etkin organizasyon ilkeleri sunlardir:

Yapilacak is her zaman bir (ic veya dis) musteriye hizmet oldugundan, isin tasariminda da bu amac gozetilmelidir.

Organizasyon, isi en kisa yoldan ve en hizli bicimde bitirecek sekilde duzenlenmelidir.

isin butunu ilgili birimin yetki ve sorumlulugunda olmalidir.

Butunlugu bozmayan ve daha ekonomik ve hizli bicimde disardan saglanacak hizmetler birim tarafindan yapilmamalidir.

Her musteri sadece bir kisi ile , tercihen ayni kisi ile muhatap olmalidir.

Musteri ile muhatap olan kisi isin olabildigi kadar buyuk kismini yapmali, diger kisimlarinda da soz sahibi olmalidir.

isin tamamlanmasi icin gerekli asamalar asgari sayida tutulmalidir.

Her asama en basit ve guvenceli bir sekilde tasarlanmalidir.

Kalite kontrol ve kalite guvencesi ilgili birim tarafindan gerceklestirilmelidir.

isin tamamlanmasinda en az sayida kisi gorev almalidir. Baska bir ifadeyle,kisiler cok yonlu olmali, birden fazla asamayi gerceklestirmelidir.

Kontroller deger yaratmadigi ve isleri yavaslattigi icin, cok az sayida olmali ve sadece kritik noktalarda yer almalidir.

Mevcut teknolojiden azami olcude yararlanilmalidir.

Yukaridaki aciklamalardan da kolayca anlasilacagi gibi, yalin yonetim ve etkin organizasyon Toplam Kalite ile fevkalade iyi bir sekilde bagdasan, hatta Toplam Kalite ile butunlesen yaklasimlar. Oysa, bir kisim yonetim danismanlari bu yaklasimlari Toplam Kaliteden farkli, hatta onun antitezi olarak sunuyorlar. (Ornegin, ?Reengineering the Corporation? adli kitaplarinda, Hammer ve Champy). Bunlara gore Toplam Kalite uygulamalari ile fazla bir yere gidilemez; zaten ABD?nde ve Avrupa?da Toplam Kaliteyi uygulayanlarin cogu da basarisiz olmustur. Yapilacak is, Toplam Kaliteyi birakmak ve ?Reengineering?i uygulamaktir!

Yonetim Bilimi/isletme literaturunde yer alan bu gibi savlari yadirgamamak gerekir. Nitekim, bundan kisa bir sure once de J.I.T.?i (Tam Vaktinde ?retim, veya Sifir Stok Yaklasimi) Toplam Kaliteden farkli bir sey olarak sunanlar cikmistir. Toplam Kalite ile, kalite tekniklerini birbirine karistiranlarin bu tur hatalari yapmalarina sasmamak gerek.

Bu vesile ile, Toplam Kalite uygulamalarindaki basari oraninin dusuklugune deginmekte de yarar goruyorum. Basarisizlik nedenlerini asagidaki ana basliklar altinda toplayabiliriz:

• Yonetimin tutumu. Ozellikle Tepe Yoneticinin gereken ilgi ve onculugu gostermemesi.
• Bilgi yetersizligi. Toplam Kaliteyi yeterince anlaman ve gerekli egitimleri yapmadan uygulamaya gecilmesi.
• Yonetim ve Organizasyon butunlugunun eksikligi. Toplam Kalitenin gerektirdigi etkin ve dinamik yapilanmayi ihmal ederek ,sadece kalite tekniklerini uygulayarak Toplam Kalitenin gercekleseceginin sanilmasi.

Degerlendirme ve Gorusler

Burada anlatilanlarla,amacim TKY’nin nasil bir yonetim tarzi oldugunu aciklamakti. Dolaysiyla 1 donem boyunca yaptigim calisma sonucunda,TKY’nin surekli gelismeye dayali bir yonetim tarzi oldugu icin yakin gelecekte bizim anlattiklarimiz daha yeni uygulamalarla gelisecektir.

Kitapta anlatilan TKY Turkiye icin can alici nokta durumundadir. Sayin Kavrakoglu’nun dedigi gibi,bizim icin donum noktasi olabilir. Burada anlatmak istedigim sey,eger TKY’yi simdi uygulayan sirketler TKY’ye ulasincaya kadar gectikleri yolu biz yasamadan,yani direkt TKY’nin tum yonleriyle uygularsak bir ziplama yapmis oluruz ve gelisen teknolojilerde yerimizi almis oluruz.

TKY’nin temelinde surekli gelisme yatar,bu da TKY’yi degisimci bir ruha sahip olmasini saglar.

Bu projemi hazirladigim siralarda,istanbul’da yaptigim teknik gezilerde hep gozume TKY’nin uygulanmaya calismasi oldu. Bunlarin basinda Atolye stajimi yaptigim isletme UZEL A.Ã?. geliyor. Calismalari oldukca guzel. Diger bir sirket ise MTE A.Ã?. (Makine Takim Enstitusu) idi. Bu calismalari gercekten gururla izliyorum. Gelecekte bir gun ben de calismaya baslayinca TKY uygulamalarini devam ettirecegim.

Umarim ki bu calismamin Toplam Kalite Yonetimi hakkinda bilgi edinmek isteyenler icin faydali bir kaynak eser olarak kalacaktir.