• Farkli tipteki islemcileri anakarta tanitmak
• Cmos ayarlarini silmek
• Bazi anakartlarda ozellikle eski anakartlarda ne kadar bellegin varoldugunu belirtmek.

Yollar verilerin bilgisayarin bir parcasindan diger parcasina gonderildigi teller toplulugudur. Yolu bilgisayarin icinde verilerin dolastigi bir otoban gibi dusunebilirsiniz.

Butun yollar adres yolu, veri yolu  sistem (Kontrol) yolu olmak uzere uc tip yol icerir. Veri yolu gercek veriyi tasir.

Adres  Yolu: Adres yolu verinin nereye gidecegi bilgisini tasir. Adres yolu bellekteki bir yerin veya veri transferinde gorev alan giris cikis portunun adresini iletmekte kullanilir. ROM ve RAM bellekte saklanan her komut ve her bilginin 16 bitten olusan bir adresi vardir. Programin calismasi sirasinda verilen bir yerin icerigi gerekli oldugunda; Mikroislemci o yerin adresini adres yoluna koyar. Adres yolu verinin saklanmakta oldugu yere ulasmakta kullanilan adresi iletmekte kullanilir. Ulasilan verinin icerigi daha sonra veri yoluna konur. Ve bu verinin icerigi daha sonra mikroislemciye okunur. Adres yollarinin cogu 16 bitten olusur. Her hat 0 ya da 1 den olusan bir adres biti tasir. Bundan dolayi soz konusu 16 hattin 2¹⁶ = 65536 degisik kombinasyonu soz konusudur. Bunun anlami 16 adres hatti kullanilarak 65536 tane saklama yerine ve giris/cikis aygitina ulasabilmektedir.

Yolun buyuklugu onemlidir. Cunku bu buyukluk yolun ayni anda ne kadar veri tasiyabilecegini belirler. Ornegin 16 bitlik bir yol 16 bitlik veriyi, 32 bitlik yol ise 32 bitlik veriyi tasiyabilir. Her yolun MHz ile olculen bir saat hizi vardir. Ornegin sistem yolunun hizi ilk baslarda 33 MHZ idi. Gelisen teknoloji ile bu yolun hizi once 66 MHZ yukseldi. Gunumuzde ise 100 ve 133 MHZ’lik sistem yollarini uzerinde bulunduran anakartlar bulunmaktadir.  Gunumuzde 16 bitlik ISA yollari yerini kendisinden daha hizli olan 32 bitlik PCI yoluna birakmaya basladi. Anakart uzerinde genel olarak uc tip yol teknolojisi bulunmaktadir. Bunlar ISA, PCI ve AGP’dir.

Giris / Cikis Kapilari :

Bilgisayara disaridan baglanan tum burumler (yazici,fare,tarayici vs.) bilgisayarin uzerindeki soketlere ozel arabirim kablolari ile baglanirlar. Bu soketlere kapi ya da port adi verilmektedir. Bu soketler paralel ve seri olmak uzere iki cesittir. Gunumuzde standart bir bilgisayarda 1 tane paralel ve 2 tane seri kapi bulunmaktadir. Bunun yaninda yeni teknolojilerle birlikte USB kullanimi da artmaya baslamistir.

Seri portlarin konnektorleri 2 sekilde olur. 25 ve 9 pin olmak uzere. 25 pinlik bir aygiti 9 pinlik bir porta ya da 9 pinlik bir aygiti 25 pinlik bir aygita baglamak gibi durumlarda kullanilabilecek adaptorler vardir.

Seri portlar ile paralel  portlarin bir kiyaslamasi yapilmasi gerekirse; seri portlar ile bilgilerin iletilmesi daha guvenilirdir. Cunku bilgiler tek tek gonderilir. Tabii ki buna gore de yavastir. Paralel portlar ise seri porttan cok daha hizlidir. Cunku bilgileri sekizerli paketler halinde gonderir. Bununla birlikte guvenilir bir veri iletimi saglamazlar. Ozellikle kablo uzunlugu arttikca verilerin kaybolma riski dogar.

Seri port bir seferde bir bit iletmesine ragmen bilgisayar baytlar ile calisir. Tek seritli bir yoldan sekiz tane arabanin yan yana gecmesi saglanamayacagi gibi bir seri porttan da bir baytin gecmesi saglanamaz. Her bayti seri porttan gonderilebilecek sekilde teker teker bitlerine ayirabilecek bir mekanizmaya ihtiyac vardir. I/O karti ya da ana karin uzerindeki I/O karti uzerinde yerlesik olarak bulunan UART bu islemi gerceklestirir. UART’in acilimi Universal Asencronous Reciever Transmitter (Evrensel asenkron alici verici) dir. UART baytlari seri porttan gonderilebilecek seri bitlere donusturur. UART ayrica gelen bitlerin PC tarafindan islenebilmesi icin bunlari baytlara cevirir.

USB (Universal  Serial BUS) :

USB (Universal Serial Bus) bir bilgisayar ile takilabilir bir aygit (joystick, klavye, telefon, tarayici, yazici gibi aygitlar) arasindaki bir arabirimdir. Tak ve calistir ozelligi vardir. USB ile yeni bir aygit herhangi bir bagdastirici karti kullanmadan ya da bilgisayari kapatmadan takilabilir. USB yol sistemi Compaq, IBM, DEC, Intel, Microsoft, NEC ve Northern Technology tarafindan gelistirildi. USB saniyede 12 Mbitlik bir veri transfer hizi saglar. Tek bir USB portu ile 127 tane cevre kullanilabilir.

Tek bir 1394 portu 63 tane dissal aygiti baglayabilir. Cok hizli ve esnek olmasina ragmen 1394 cok pahalidir. USB gibi 1394’un de tak ve calistir ozelligi vardir. Ayrica cevre birimlerine guc de saglarlar.  1394 ve USB arasindaki ana fark 1394 standardinin daha hizli ve daha pahali olmasidir. Bu nedenlerden , video kamera gibi yuksek veri transfer hizi isteyen aygitlar icin kullanilmasi beklenir. Bununla birlikte USB bircok cevre birimini baglamak icin kullanilabilir.