?lkemizde internet’in son kullaniciya ulasmasi 1996-97 yillarinda gerceklesti. Burokrasinin duyarsizligi ve bilgisizligi, alt yapi eksikligi, sermaye yetersizligi… Ne derseniz deyin internet’le bulusmamiz hayli gec oldu, gec olsun ama guc olmasin diye bir atasozumuz vardir, ama bizde isler hem gec hem de guc bela yuruyor cogu zaman.

Son kullaniciya sunulan ilk baglanti secenegi, telefon hatlari uzerinden modem ile dial-up baglanti seklindeydi. Zaman icinde internet’e baglanti seceneklerimiz cesitlendi, ancak belki de en uygun secenek olan ADSL oldukca gec ve zahmetli bir sekilde kullanima sunuldu. Bugun itibariyle gerek Turk Telekom gerekse ozel sektor ADSL hizmeti vermeye basladi, onumuzdeki donemde hem hizmet kalitesi, hem de fiyatlar acisindan daha guzel gelismeler bekleyebiliriz.

ADSL binlerce kisinin tercih ettigi baglanti turu olunca, bu teknoloji hakkinda kapsamli bir yazi hazirlamak geregi ortaya cikti. Karsinizda oldukca kapsamli bir ADSL yazisi var, ister ADSL almayi dusunuyor olun, ister halihazirda kullaniyor olun bu yazida faydali bir seyler bulacaginiza inaniyorum.

isterseniz, ADSL’i anlatmaya baslamadan once internet’e baglanabilmek icin elimizde olan diger secenekleri kisaca inceleyelim:

Kiralik hat

Bu secenek sadece kurumsal kullanicilar icin gecerli. is yerinizle servis saglayici arasinda Telekom’un data hatlari uzerinden sabit bir baglanti saglaniyor.

Servis saglayiciya internet baglantisi icin bir ucret oderken, Telekom’a da data hatti icin ayri bir ucret odeniyor. Maliyetleri topladiginizda en dusuk hizdaki baglantilar icin dahi aylik yuzlerce dolar para odenmesi gerekiyor, ayrica baglanti icin alinacak ozel modemler/yonlendiriciler de yine yuzlerce dolara mal oluyor. Kurumsal kullanicilar icin uzun bir sure bu tip baglanti tek secenek olarak goruluyordu ancak ADSL bu durumu degistirebilir.

Kiralik hatlarin ADSL’e gore avantaji senkron olmasi, yani 128 kbps bir hat aldiginizda bu 128 kpbs gonderim ve alim yapabileceginiz anlamina geliyor (oysa ADSL’de indirim hizi yuksek ama gonderim hizlari dusuk 2048 / 512 gibi).

Ayrica kritik uygulamalarda kiralik hatlar daha guvenli, bir kere calisir hale gelince, kolay kolay sorun yasamiyorsunuz.

Uydu

Uydu uzerinden internet cok yuksek hizlari vaadetmesine ragmen bazi dezavantajlari nedeniyle yeterli ilgiyi goremedi. Yakin bir zamana kadar uydu baglantisi icin kurulacak ekipman pahaliydi ve tek yonlu veri aktarimina izin veriyordu. Yani uydu uzerinden sadece veri indirebiliyordunuz. Veri gonderimi icin yine telefon hattindan ikinci bir baglantinizin olmasi gerekiyordu. Ancak su anda karasal hatlardan bagimsiz, veri alip gonderebilen uydu secenekleri mevcut (www.dexar.com ). Ayrica son donemde rekabet ve yayginlasma sonucu fiyatlarda da onemli dususler meydana geldi.Yuksek maliyetler ve uygulama zorluklarini yani sira uydunun kendine has bazi dezavantajlari var. Gecikme bunlardan birisidir. Size ulasacak bilgi once servis saglayicidan uzaydaki uyduya, oradan da sizin canak anteninize kadar uzun bir mesafe kat etmek zorunda. Bu durumda bazi uygulamalarda (on-line oyunlar gibi) problemler soz konusu olabiliyor.
Ancak uydu baglantisi size “uydu” ile haberlesme imkani verdigi icin bir takim ekstralara sahip. Ornek olarak, tum uydu yayinlarini izleyebilme, kendi uydu yayininizi yapabilme boylece sizin kanalinizi izleyenlere on-line egitim ve benzeri hizmetleri sunabilme sayilabilir.

Ancak ortalama bir internet kullanicisi icin en ideal cozum olmadigini goruyoruz. Bu en azindan ulkemiz icin su anda boyle, ancak yurtdisinda daha uygun fiyatli uydu cozumleri mevcut. Uydu uzerinden cok yuksek hizlarda indirme (download) yapilabildigi icin gelecekte yine uydu internet one cikabilir.Bu arada uydudan veri indirmekle ilgili bir noktayi aciklamak lazim. Uydu internet kullanmak icin bir dijital uydu kartina (bilgisayara takilacak bir PCI kart), canak anten ve LNB?ye ihtiyaciniz var. Daha sonra bu hizmeti veren firmalara basvurup, parasini odeyip abone olmaniz gerekiyor. Bundan sonra normal olarak interneti kullanabilirsiniz. Ancak eger bir dijital uydu kartiniz ve uydu/lnb setiniz varsa, cesitli programlar kullanarak, uydu internet servisini parasini vererek kullanmakta olan kullanicilarin indirdikleri dosyalari sizde kendi bilgisayariniza kaydedebiliyorsunuz. Uydunun dogasi geregi bir kullaniciya gonderilen veri aslinda o bolgedeki tum uydu antenlere ulasiyor. Siz de, sizin canaginiza da gelen bu veriyi kendi bilgisayariniza kaydedebiliyorsunuz. Ancak bunu internet baglantisi olarak tanimlamak mumkun degil. Cunku belli bir web sayfasini veya dosyayi secip indirmeniz mumkun degil, sadece diger kullanicilarin o anda indirmekte oldugu dosyalari sizde kendi bilgisayariniza kaydedebiliyorsunuz.

Bu konuya ilgi duyuyorsaniz http://www.turkeyforum.com/satforum adresine bakabilirsiniz.

Kablonet“Turkiye?de Kablo TV yayinlari 1991 yilinda PTT tarafindan dokuz buyuk ilde baslatilmis (istanbul, Ankara, izmir, Adana, Bursa, Konya, Antalya, Gaziantep, Kayseri) ve kisa surede yogun ilgi gormustur. Onceleri 22 televizyon kanali, 4 radyo istasyonu ile yayinina baslayan Kablo TV, kisa surede televizyon kanali sayisini 35?e cikarmistir. Bu gun 45 televizyon kanali Kablo TV sistemi uzerinden yayinlanmaktadir. 1997 yilinda mevcut 9 bolgeye ilave olarak 21 yeni yayin bolgesinde Kablo TV Hizmetlerinin verilebilmesi icin Turk Telekom Gelir Paylasimi esasina gore ihaleye cikmis, Kablo iletisim firmalari da bu bolgelerdeki yatirimlarini tamamlayarak Kablo TV hizmeti vermeye baslamislardir.”Kablo iletisimcileri Dernegi?nin web sitesinde (http://www.kaider.org.tr) Turkiye’de kablotv sebekesinin tarihcesi boyle anlatilmis. Kablo TV, bir bolgede her binaya koaksiyel kablo cekilmesi ve TV yayininin bu kablo uzerinden verilmesidir. Yurt disinda, ozellikle de ABD’de cok genis kablo tv sebekleri mevcuttur ve milyonlarca abonesi vardir. Tek bir kablo uzerinden yuzlerce tv kanali cok net goruntuyle (antendeki gibi parazit olmaksizin) izlenebilir.
Daha sonralari, “Madem her eve kablo cekmisiz, niye ayni hat uzerinden internet erisimi de vermiyoruz?” denilerek kablo tv sebekesinden internet baglantisi saglanmaya baslamistir. ?lkemizde kablonet olarak adlandirilan bu hizmet bulunmaktadir (kablonet ayni zamanda bu isi yapan firmalardan birisinin ismidir, ben genel manada kullaniyorum). Ancak oncelikle bolgenizde kablolu tv sebekesinin bulunmasi ve sebekeyi isleten firmanin internet hizmeti vermesi gerekmektedir. Yani evinizde kablo tv olmasi, kablonet kullanabileceginizi garanti etmez. Kablonet icin sebeke uzerinde bir takim degisiklikler yapilmasi gerektigi icin yeterli abone olmayan yerlerde kablotv olsa bile kablonet olmayabiliyor.

Kablonet icin kablo modem denilen bir cihaz kullanilir. Kablonet’in telefon hatlariyla hicbir ilgisi yoktur. 7/24 internet’e bagli kalabilirsiniz ve aylik sabit bir ucret odersiniz.

Ancak Kablonet’in birkac dezavantajindan soz etmek gerekiyor. Oncelikle evinizde/mahallenizde kablo tv sebekesinin dosenmis olmasi gerekiyor. ?lkemizde uygun fiyatina ragmen cesitli nedenlerle kablo tv sebekesi cok yayginlasamamistir. Sadece buyuk sehirlerin bazi semtlerinde kablo tv sebekesi bulunuyor. Kablonet’in belki de en cok elestiri alan yonu ise paylasimli bir sistem olmasidir. Mahallenizdeki kablotv sebekesinin ortak bir internet cikisi bulunmaktadir. Ornegin mahalledeki sebekenin cikisi 1 Mbit olsun, eger sadece siz hatti kullaniyorsaniz satin aldiginiz baglanti hizinizi sonuna kadar kullanip, ornegin 256 kbit baglantiniz varsa 30kbit/sn hizinda indirme yapabilirsiniz. Boylece 4-5 kisi ayni anda internet’i sorunsuzca kullanabilir. Ama baglananlarin sayisi arttikca performans dusmeye baslar. Mahallede ayni anda 100 kisi Kazaa’dan indirme yaptiginda, her bir kullanicinin bant genisligi (yani internet’ten belli bir anda indirebilecegi veri miktari) oldukca dusecektir. Tabii ki bu problem, kablotv sebekesinin internet cikisi arttirilarak cozulebilir. Esasen kablotv sebekesinin kendi icinde 10 Megabit gibi yuksek hizlarda veri transferi mumkundur. Ancak sebekenin internet cikisi tum kullanicilara paylastirilir.

Ayrica kablotv sebekesi uzerinde cesitli nedenlerle cok sik ariza oldugunu sik sik duyuyoruz, ancak bu durum teknolojiyle degil, uygulama ve hizmet kalitesiyle ilgili bir durum.

Diger bir husus da fiyat elbette. Eger bulundugunuz bolgede hem kablonet hem de ADSL varsa fiyatlarini karsilastirip ona gore karar vermeniz gerekiyor.

Cevirmeli Ag (Dial-Up)

?lkemizde hala en cok kullanilan baglanti sekli cevirmeli agdir. Hepimizin evinde telefon hattimiz var. Modemler ise 10 dolara kadar dusen fiyatlariyla adeta her PC’nin vazgecilmez bir parcasi haline geldi. Aslina bakarsaniz, ADSL veya kablonet kullansaniz bile, zaman zaman dial-up baglanmak isteyebileceginiz durumlar olacaktir.

Tabii ki cevirmeli ag internet’in nimetlerinden tam olarak faydalanmak icin yeterli bir cozum degil. En onemli problem hiz; cevirmeli baglanti ile ulasabileceginiz maksimum hiz 56000 bit/saniyedir. Bu ise, saniyede (yaklasik olarak) 7 Kilobayt’la download yapabilirsiniz demektir. Ancak bu “en iyi kosullarda” gecerli bir hesaplamadir. Ortalama bir internet kullanicisi 43000-50000 Bit/Saniye arasi bir hizla baglanir ve download’lar 5 K’yi gecmez. Boyle bir baglanti uzerinden radyo dinlenebilir ancak canli tv yayinlarinin kesintisiz izlenmesi pek mumkun olmaz.

Girdiginiz sitelerde “html versiyon” uzerine tiklamak, “flash versiyon” uzerine tiklamaktan daha akillica bir hareket olur, cunku 500k’lik bir flash dosyasinin yuklenmesi dakikalar alacaktir.

internetin sundugu onlarca ozellik, dial-up’la anlamsizlasmaktadir. Ornegin ben surekli bagli degilsem ICQ kullanmanin ne mantigi var? Eger ikide birde baglantim kopacaksa dosya indirmenin, hele film veya mp3 indirmenin neresi zevkli diye dusunebilirsiniz ve bence haklisiniz.

Dial-up’in boyle dezavantajlari olsa da hala en yaygin kullanilan baglanti sekli ve bir sure daha bu boyle surecek diyebiliriz.

GPRS

Cep telefonunuz uzerinden internet’e baglanmak ister misiniz? Dogrusu ben isterim. Alirim laptop’imi, cikarim daglara tepelere, bir yandan manzara, bir yandan da chat yaparim…

GPRS veya General Packet Radio Service, cep telefonu sebekesi uzerinden veri alip gondermeye yarayan teknolojinin ismidir. GSM hattinizi GPRS’e actirdiktan sonra, GPRS ozelligi olan telefonunuzu bilgisayariniza bagliyorsunuz. Gerekli ayarlamalari yaptiktan sonra 7/24 internet’e baglisiniz.

Telsim bir donem GPRS baglantisini aylik sabit bir ucretle veriyordu, oldukca dusuk olan bu ucret, bir cok kisiyi dial-up yerine GPRS kullanmaya sevk etmisti. Ancak su anda tum cep telefonu sebekesi isletmecileri GPRS hizmetini indirilen veri miktarina gore ucretlendiriyorlar. Yani, gene 7/24 baglisiniz, ancak veri indirdikce, kilobayt basina belli bir ucret oduyorsunuz.

GPRS ortalama bir ev/ofis kullanicisi icin uygun bir cozum degil. Pahali ve ayni zamanda dial-up’tan bile daha yavas. Ancak ileride daha yuksek hizlarda baglanti secenekleri cikabilir, fiyat olarak ADSL ve benzeri cozumlere yaklasmasi ise zor.

Ancak, GPRS’in tam bir kurtarici oldugu uygulamalar da yok degil. Ornegin bayileri dolasip fiyat veren, siparis alan plasiyer tipi elamanlar icin, bir Pocket pc, GPRS baglantisi ve genellikle web tabanli bir uygulama uzerinden veri girisi en kolay cozum durumunda olabiliyor.

Bilgi icin : http://www.telsim.com.tr/servisler/operator_servisleri/GPRS/index.php

ISDN

Integrated Services Digital Network’un kisaltmasi olan ISDN aslinda salt internet baglantisindan veya veri aktarimindan daha fazlasini sunan bir teknolojidir.

ADSL basligi altinda daha ayrintili inceleyecegimiz gibi, evimiz/ofisimiz ile telefon santrali arasinda kalan bakir kablo cifti (local loop, last mile) telefon sebekesinin en zayif ama ayni zamanda en yaygin ve kisa zamanda degismesi (bakirin fiberle degistirilmesi gibi) mumkun gozukmeyen kismidir. Kullanici ile telefon santrali arasinda haberlesme analog olarak gerceklesmektedir ve bunun ileride anlatacagimiz gibi bir cok kisitlayici yonu bulunmaktadir.

iste ISDN ile, veri, daha henuz kullanici tarafinda iken dijitale cevrilmektedir. Bunun sonucu olarak eger ISDN hattiniz varsa; 8 taneye kadar farkli cihazi (telefon, faks, bilgisayar) tek ISDN hattina baglayabilirsiniz ve ayni bakir hatta bagli olmalarina ragmen bu cihazlarin farkli telefon numaralari olabilir. Ayni anda bu cihazlardan 2 tanesi veri alisverisi yapabilir (Basic Rate denilen ve ev/isyeri tipi kullanicilar icin onerilen ISDN tipi icin).

ISDN uzerinden 128/128 Kbps veri aktarimi yapilabilir. Ayni anda da telefon hattiniz uzerinden konusma yapmaniz da mumkundur.

ISDN hattiniza ozel ISDN cihazlari baglayabileceginiz gibi bir aparatla normal analog telefonunuzu ve hatta analog modeminizi baglayabilirsiniz. ISDN hattinda normal hat gibi karsi tarafin telefon numarasini cevirir ve konusur/nete baglanirsiniz. Bagli kaldiginiz sure icin para odersiniz. ISDN’de iki kanal mevcuttur. Her bir kanal 64 Kbps hizindadir. Sizin hiz talebinize gore once ilk kanal, sonra da otomatik olarak ikinci kanal devreye girer. ikinci kanalin devreye girmesiyle 2 kati kontor atmaya baslayacaktir.