Ayrintisiyla inceleyecegimiz ADSL (Asymmetric Digital Subscriber Line / Asimetrik Sayisal Abone Hatti) teknolojisi aslinda xDSL diye adlandirilan iletisim teknolojisi ailesinin bir uyesidir. xDSL ailesi uzak mesafeler arasinda siradan bakir kablolar (telefon hatlari) uzerinden yuksek miktarda veri aktarimi yapmayi mumkun kilan teknolojiye verilen genel bir isimdir. Farkli turleri vardir ve bastaki “x” harfi bunu ifade eder (ADSL, VDSL vb.).

Yukarida kisaca degisik baglanti sekillerini inceledik. Olayi kisaca “orada bir internet var uzakta ve bizim ona baglanmamiz lazim...” seklinde ozetleyebiliriz. Mesele evimiz/isyerimizle bize internet hizmeti veren (kendisi cok hizli hatlarla genel internet agina bagli) internet servis saglayici (ISS) arasindaki veri aktariminin nasil yapilacagidir. Bunun icin uydu, kablotv veya telefon hatlarini kullanabiliyoruz. Telefon hatlari her yerde olmasi sebebiyle aslinda en uygun secenek. Herkesin evinde bir cift telefon teli var, yollari kazip yeni bir kablo dosemek (kablotv- cok pahali ve zahmetli) veya uydu gibi pahali bir yontem yerine bu telefon hatlarini kullanmak en uygun secenek gibi gozukuyor. Ancak ufak bir problem var.

POTS (Plain Old Telephone Service – Duz Eski Telefon Hizmeti) denilen ve su anda kullanmakta oldugumuz telefon sebekesi en basta –sadece- sesimizi tasimak uzere tasarlanmistir.

Ã?imdi bunu biraz daha aciklayalim. Telefonla konusurken telefon ahizesindeki mikrofon sesimizi elektrik sinyaline cevirir (amanin cok derin girdik, buradan internete nasil gelecegiz bakalim). Bu elektrik sinyali analog bir sinyaldir, yani konusurken yukselip alcalan, degisik tonlar alan sesimiz birebir elektrik sinyaline cevrilir. Bu sinyal telefon cihazindan telefon hattina, oradan da bagli oldugumuz telefon santraline kadar ulasir. Ã?imdi, eger ayni santrale bagli diger bir abone ile konusuyorsak sesimiz hemen diger abonenin hattina aktarilir, eger diger bir santrale bagli bir abone ile gorusuyorsak, sesimizin diger santrale aktarilmasi gerekir.

Telefon santralinde sesimiz (analog elektrik sinyali halindeydi) dijitale cevrilir. Bu islem Windows’taki “ses kaydedici” ile mikrofondan sesimizi kaydetmek gibi dusunulebilir. Dijitale cevrilen ses, bundan sonra, diger binlerce telefon gorusmesiyle beraber dijital formatta yuksek kapasiteli veri hatlariyla diger santrale veya bir cok santralin bagli oldugu bir merkez santrale gonderilir. Bu yontemle tek bir kablo uzerinden (cogu zaman fiber optik bir kablo) ayni anda binlerce telefon gorusmesi yapilmaktadir.

Telefon sistemi tasarlanirken sadece ses iletimi goz onune alindigindan, normal bir insan sesinin 4000 Herzt frekansinda cok fazla kayba ugramadan aktarilabilecegi gorulmus ve telefon sistemi buna gore tasarlanmistir. Bu sebeple, az once bahsettigimiz analogdan dijitale cevrim islemi 4000 Hz veya 4 KHz ile orneklenmektedir (dijitale, yani 1 ve 0’a cevrilmektedir), bu frekansin ustunde kalan tum sinyaller iptal olmaktadir (Windows ses kaydedici de, ornekleme ayarini 4000 Hertz’ getirip sesimizi kaydetmek gibi). Santral tarafinda 4 Khz ustundeki frekanslari yokeden bir filtre bulunmaktadir.

Dial-up modemler, iste bu 4 KHz aralikta ses sinyalleri gondererek (modem baglanirken duydugumuz sesler) karsi taraftaki modemle haberlesirler.Bilgisayardaki dijital bilgi modem tarafindan ses sinyaline (analog) cevrilir, telefon hatlarindan gonderilir, karsi taraftaki modem ise bu viyyjjj, civvvj, fissss seklindeki sesleri tekrar dijital bilgi haline cevirir. Ses sinyalleri bu 4 kHz’lik aralik icinde olmak zorundadir, cunku ustundeki frekanslar santralde direkt filtrelenmekte yani yok olmaktadir. 4 KHz’lik bu aralikta gonderilebilecek maksimum veri 28.800 bit/saniye’dir. Bunun ustunde veri aktarimi yaptigini iddia eden tum modem ureticileri yalan soylemektedir, modemlerini alip kafalarina vurabilirsiniz… Yok, yok saka tabii ki, evet fiziki sinir 28.800 bps (bit per second-bit/saniye) yani yaklasik 3 Kilobayt?dir, ancak sonradan gelistirilen sikistirma teknikleriyle daha fazla veri aktarimi mumkun olmustur. Bir word dosyasini once normal, sonrada zipleyip gondermeyi denerseniz, zip?li dosyanin boyutu daha kucuk oldugu icin daha hizli gittigini gorursunuz. Siz zip?lide olsa, acik da olsa bir dosya gonderirken, bir web sitesinde gezerken, kisacasi her turlu veri aktariminda, modeminiz aktarilan veriyi sikistirma teknikleriyle sikistirarak gonderip/almaya calisir. Ancak gonderilen dosya turune gore bu sikistirma az yada cok etkili olabilir. Zaten sikisitirilmis bir zip dosyasi 3 Kilobayt/saniye hizinda indirilirken, tamamen tekst bir dosyayi indirdiginizde hizin birden 12-15 KB/Sn?ye ciktigini gorebilirsiniz, aslinda olan sey modeminizin acik bir tekst dosyayi cok iyi sikistirabilmesi ve toplamda gonderilen/alinan veri miktarinin birden artmasidir.Gunumuzde satilan tum dial-up modemler 56.000 bps hizinda calisabilmektedir (pratikte saglanan baglanti hizlari daha dusuk olsa da). iste modemler icindeki sikistirma teknikleri, gonderilen her veriyi belli bir oranda sikistirarak gonderdigi icin 28.000 bps hizindaki baglanti uzerinde, daha fazla veri gondermek mumkun olmaktadir. Neyse bizim asil konumuz DSL teknolojileri, konuyu dagitmayalim…Evimize gelen bakir kablo aslinda cok daha yuksek frekanslarda veri tasiyabilir. DSL’in yaptigi da iste bu 4 KHz’lik bolumun ustundeki frekanslarda veri aktarimi yapmaktir. Hemen aklimiza, “ama santral tarafinda 4 KHz’in ustundeki frekanslar filtreleniyordu hani?” sorusu gelebilir, gelmiyorsa;

a) buraya kadar okuduklarinizi anlamadiniz,

b) ben iyi anlatamadim, baska bir kaynaktan tekrar okuyun,

c) gidip elinizi yuzunuzu yikayin, cay icin, tv seyredin, sonra tekrar deneyin.

Telefon hattimiz “adsl’e acilirsa”, santral tarafinda evimizden gelen hat bir ayirici ile iki hat haline getirilip, bir ucu eski sisteme (POTS), diger ucu ise DSLAM adi verilen cihaza baglaniyor.

Boylece ilk 4 KHz’lik ve sesimizi tasiyan frekans bandi eski telefon sistemine giderken, bunun ustundeki frekanslar ise bize DSL baglantisini saglayan DSLAM cihazina ulasiyor.

xDSL bir iletim teknolojileri ailesidir demistik, ADSL bu ailenin hasari cocugudur desem buna bir bahane bulamam, o sebepten teknik ayrintiya girelim daha iyi. Ã?imdi ortalama bir ev kullanicisinin internet kullanim aliskanligi daha cok download egilimlidir. Yani biz manyak gibi mp3, divx vs. indiririz. Buna karsin internete dogru veri gonderimimiz daha azdir (mail gondermek, web sitesi yapiyorsak upload etmek vb.). Bunu goz onune alan muhendisler, 4 kHz’nin ustunde kalan alani asimetrik olarak bolmusler, download’a daha fazla frekans araligi birakmislar ve ADSL dogmus.

• Yuksek hizda internet baglantisi.
• 7/24 kesintisiz baglanti.
• Daha dusuk ping sureleri (On-line oyunlarda daha iyi sonuc).
• Telefon hattindan baglanmasina ragmen, internet’i kullandiginiz anda dahi telefonunuz mesgul gozukmez, hem internet’i hem de telefonu ayni anda kullanabilirsiniz.
• ilk yatirim maliyeti diger hizli internet seceneklerine gore dusuktur (Uydu v.b).
• ?lke genelinde ve dunyada en yaygin ve en basit secenektir.

• Dial-up’a gore pahalidir, ancak her gun belli bir saatin ustunde baglandiginiz zaman kara gecebilirsiniz.
• Telefon hatlari uzerinden saglanan bir hizmettir ve bir takim sinirlamalari vardir. Eger eviniz/is yeriniz telefon santraline belli bir mesafeden daha uzaksa (dolayisi ile aranizdaki telefon teli daha uzunsa), telefon teli dusuk kalitede veya bazi noktalarinda hasar gormusse baglanti saglanamaz veya sik sik problem yasanir.
• Halen bazi bolgelerde Telekom bu hizmeti verememektedir.