Yaziyi buraya kadar sikilmadan okudugunuza gore ADSL isini ciddi ciddi dusundugunuzu varsayiyorum. ADSL’e abone olmak icin ilk yapmaniz gereken, bu adrese girip http://www.turktelekom.com.tr/webtech/default.asp?sayfa_id=194 adsl hizmeti almak istediginiz telefon numarasini girmek ve bu numaranin bagli oldugu santralde adsl verilip verilmedigini kontrol etmektir. Buradan olumlu yanit aldiktan sonra, ayni sitede yer alan aciklamalara gore adsl basvurunuzu yapiyorsunuz. Basvuru esnasinda size kullanici adi ve sifre verilecektir, buna dikkat edin. Kullanici adi ve sifre konusu TT’nin adsl kullanicilarina cektirdigi cilenin buyuk bir bolumunu olusturuyor. Kullanici adi ve sifre yapisindaki belirsizlikler, sizden habersiz degisen sifreler (baglanamayinca, destek hattini ariyorsunuz ve “Aaa, ee, sizin sifreniz o degil ki !!!” diyebiliyorlar) ve hatta sizin sifrenizle baska bir adsl kullanicisinin sisteme girmesi ve sizin girememeniz…Demek ki kullanici adiniza ve sifrenize dikkat ediyorsunuz, ayrica size bir de “hat numarasi” verilecek 18 veya 19 ile baslayan bir numara bu, o numarayi da kaybetmeyin.Bunun yaninda Turk Telekom’un yani sira buyuk iSS’lerde ADSL hizmeti vermeye basladilar, ornegin Superonline. http://adsl.superonline.com/ adresinden bilgi alabilirsiniz. Basvuru yapilip, hattiniz acilinca modem almanin sirasi geliyor. Yukarida ayrintili olarak modem seciminde dikkate almaniz gereken noktalari siraladik, ancak marka konusunda bir sey soylemedik. Bu konuda da cesitli donanim inceleme sitelerine ve bilgisayar dergilerine basvurmaniz gerekiyor. Buradan da fiyat/performans orani en uygun ve sizin ihtiyaclariniza cevap verecek bir modemi tercih etmelisiniz.

Bu arada, performans deyince soyle bir nokta aklima geldi, hicbir markanin hicbir modeli sizi internet’e daha hizli veya daha yavas baglamaz. Baglanti hizi olarak ne satin almissaniz, modeminizin marka/modeli ne olursa olsun o hizda baglanirsiniz. Sadece ping surelerinde cok kucuk farklar olabilir, ancak bu fark ortalama bir ev/ofis kullanicisi icin onemli degildir. ADSL modem alirken dikkat etmeniz esas konu, sizin ihtiyaclariniza uygun bir model olmasi, fiyati, ayarlarinin, firewall v.b. gibi ozelliklerinin yeterli olmasi, paket icinden cikan parcalarin kaliteli ve yeterli olmasi ve belki de en onemlisi donanimsal bir problem yasadiginizda sizi surundurmeyecek, kisa surede tamir veya degisimi yapacak bir yerden almanizdir.Modemi aldiniz, eve/ofise geldiniz, peki simdi? Her modemin ayri bir ayar yontemi oldugu icin size her ise yarar ingiliz anahtari bir cozum sunamiyorum, ama okumaniz yazmaniz varsa, urunle beraber gelen kitapcikta anlatilan kisa 1-2 adimi tamamlamaniz yeterli olacaktir. Ancak genel olarak sunlar soylenebilir:
Eger modeminizi USB uzerinden bilgisayariniza kuracaksaniz, diger USB cihazlardan bir farki yok, cihazi takin, CD’den driver’i yukleyin. Cevirmeli ag ayarlarini yaptiginiz gibi bu baglantinin da ayarlarini (kullanici adi vs.) yapin ve baglanin.

Eger Ethernet uzerinden baglaniyorsaniz veya genel olarak harici bir modem almissaniz, oncelikle kitapcigindan cihazin sahip oldugu varsayilan ip adresini ogrenip, kendi ag karti ayarlarinizda uygun bir ip adresi tanimlanmaniz gerekebilir. Ancak cogu zaman otomatik ip al diye ayarlanmis ag kartinizi modemin Ethernet portuna baglamaniz yeterli olacaktir. Sizin kartiniz otomatik olarak bir ip adresi alacaktir. Daha sonra internet explorer’dan modemin ip adresini girip enter’a basacaksiniz. Hemen hemen tum modemlerde cihazin icine gomulu bir web sayfasi mevcuttur. Cihazla ilgili ayarlar ve durumunun gozlenmesi bu web sayfalari uzerinden yapilir.

Yapmaniz gereken ayarlar,

VPI = 8
VCI = 35
Encapsulation=PPoE LLC (Bu bazi bolgelerde PPoA LLC olabilir!)
Username=kullaniciadiniz@ttnet
Password=Ã?ifreniz

olarak ayarlamak, kaydedip, modemin kendini resetlemesini beklemekten ibarettir.

Cihazinizin uzerinde mutlaka bir link isigi olacaktir. Cihaza sadece elektrik kablosunu takip actiginizda bu isik sari veya kirmizi yani ADSL’i tespit edemiyorum manasina gelen durumda olacaktir. Daha sonra cihazin arkasina ADSL’e acilmis olan telefon hattinizi taktiginizda isik bir sure yanip sonecek en sonunda da yesile donup sabit yanmaya devam edecektir. Tabii renkler modelden modele degisebilir ama sistem boyle.

Link isiginin yanmasi internet’e bagli oldugunuz manasina gelmez, hattinizin ADSL’e acik oldugunu ve modemin bunu tespit ettigini gosterir. Eger, ornegin kullanici adinizi yanlis yazarsaniz link isigi yanmasina ragmen IP alamaz ve nete cikamazsiniz.

Yukaridaki ayarlari tamamlamissaniz explorer’i acip, sorfe baslayabilirsiniz.

DNS meselesi

DNS benim icin bir mesele degil, tahminimce sizin icinde degil, ama ADSL’e baglaninca boyle bir derdiniz olabilir.

www.yahoo.com yazdiniz enter’a bastiniz, bilgisayariniz oncelikle DNS server’a gidip “bana www.yahoo.com’un IP adresini ver” der ve bu ip adresi ile www.yahoo.com’a baglanirsiniz.DNS server dedigimiz cogunlukla size internet servisi veren saglayicinin sundugu bir hizmettir. Ancak Turk Telekom’un DNS server’lari ya cok yavastir ya da duzgun calismaz. Varoldugunu bildiginiz (baska yerlerden sorunsuz girdiginiz) web sitelerine “web sitesi bulunamadi” mesaji sonrasinda ulasamazsiniz. Bu ADSL’in ilk gunlerinden beri cok karsilasilan bir durum. Eger siz ilk ayarlarla boyle bir problem yasamadan normal calisiyorsaniz, problem yok demektir, aynen devam edin. Ancak bu gibi sorunlar yasiyorsaniz, Turk Telekom’un dns server’larini kullanmak zorunda degilsiniz. Modem ayarlarinizda calistigini bildiginiz diger DNS server adreslerini girebilirsiniz.

Sabit IP (Almali mi, almamali mi?)

internet’e baglandiginizda dunyada bir esi olmayan bir IP adresi bilgisayariniza atanir. Boylece sizin bilgisayariniz internet uzerindeki diger bilgisayarlarla haberlesebilir. Hangi yontemle baglanirsaniz baglanin bu gecerlidir. Dial-up olarak baglandiginizda bagli kaldiniz sure size ait olan bir ip numaraniz olur, dusup tekrar baglandiginizda ise farkli bir ip alirsiniz.

Servis saglayicilarin sahip olduklari belli ip araliklari vardir. Kendisi uzerinden hizmet alan musterilerine bu ip araliginda ip dagitirlar.

ADSL’e basvurdugunuzda isterseniz ucretsiz olarak (en azindan su an icin boyle) sabit ip’ye sahip olabilirsiniz. Bu su anlama gelir, ADSL baglantisini her yaptiginizda 81.251.1.250 gibi sabit bir ip adresi bilgisayariniza atanacak, baglantiyi kesip tekrar kursaniz da ayni ip adresini alacaksiniz.

Peki bunun avantaji veya dezavantaji nedir? Disaridan baska internet kullanicilarinin sizin bilgisayariniz uzerindeki bir servise (mesela kendi makineniz uzerinde tuttugunuz web sitesine) ulasmalarini istiyorsaniz sabit ip’ye sahip olmak daha kullanislidir. Ip adresinizi arkadaslariniza veya her kim kullanmak istiyorsa onlara verirsiniz ve diger internet kullanicilari web gezginlerini acip sizin ip adresinizi yazdiklarinda, karsilarina sizin bilgisayar uzerinde calisan web sitesi gelir.

Sabit ip’niz olmasa da kendi makinenizde web sitesi sunabilirsiniz, ancak ADSL baglantiniz kesip, tekrar baglandiginizda farkli bir ip adresi alacaginizdan yeni ip adresinizi arkadaslariniza bir sekilde iletmeniz gerekir. Hatta sabit ip’niz varsa, bir domain ismi alip (benimsitem.com gibi), sonra da sabit ip’nizi bu adrese tanimlarsaniz, ip adresiyle degil, benimsitem.com yazarak da sizin bilgisayariniza ulasabilirler.

Himm, guzel bir sey bu sabit ip, hem de bedavaymis neden almayalim ki, diye dusunebilirsiniz. Ancak internet uzerinde sabit bir ip’ye sahip olmak, kotu niyetli kisilerin de sizi her zaman ayni adreste bulabilmesi manasina gelir. Ayrica, bir sekilde bu ip adresi bazi sitelere girmekten engellenirse yani banlenirse, eliniz ayaginiz bagli kalir.

Sonuc olarak, oyle web sitesi, mail server’la falan isim olmaz, ben dogru duzgun internet’e gireyim bana yeter diyorsaniz, sabit ip almanin size getirecegi bir avantaj bulunmuyor. Ancak ozellikle isyerleri icin, kendi mail server’larina sahip olacak, web sitesini kendi bilgisayari uzerinden dunyaya acacak yerler icin sabit ip alinabilir.

Aslinda sabit ip almasaniz da, sabit ip’nin sundugu imkanlardan faydalanmanizi saglayan bir sistem mevcut, simdi bunu inceleyelim.

Dinamik DNS

http://www.noip.com bu adres size bir sey ifade ediyor mu? Etmiyorsa bile okumaya devam edin, pisman olmayacaksiniz.

Az once sabit ip’nin ne oldugunu, avantaj ve dezavantajlarini anlatmaya calistik. Sabit ip meselesi aslinda ADSL ozelinde bir konu degil, dial-up da baglansaniz, kablonet’de kullansaniz sonuc degismiyor. Bir cok kisi kendi bilgisayari uzerinde bazi internet servisleri kullanmak veya en azindan disaridan evindeki bilgisayarina ulasmak istiyor.

Ancak sabit ip’niz yoksa, disaridan baglanmak zorlasiyor, cunku siz en son baktiginizda gordugunuz ve not ettiginiz ip adresiniz, baglantiniz bir ara kopup tekrar geldiginde degismis olabilir. iste sabit ip’ye sahip olmayanlarin, sabit ip’ye sahip olmanin rahatligini yasamasi icin sunulan bir servis var: dinamik dns.

Sistem basitce soyle isliyor: Bu servisi sunan web sitelerinden birisine gidiyorsunuz (noip.com mesela), kayit olup kullanici adi-sifre aliyorsunuz. Kayit esnasinda size bir subdomain veriyorlar (benimismim.noip.com gibi). Bu subdomain sizin bilgisayariniza (o an gecerli olan ip adresinize) yonlendiriliyor. Sonra da web sitesinden ufak bir program indiriyorsunuz. Programi bilgisayariniza kurup, sitede tanimladiginiz kullanici ve sifrenizi girince ayarlamalar bitmis oluyor.

Sizin bilgisayarinizda calisan bu program surekli olarak sizin ip adresinizi kontrol ediyor. IP adresiniz degisince noip.com’a bildiriyor, noip.com’da sizin subdomain’e bagli ip’yi degistiriyor. Sonucta benimismim.noip.com surekli sizin bilgisayarinizin ip’sini veriyor.

Dinamik DNS guzel bir imkan olsa da, eger kendi bilgisayariniz uzerinde bir takim servisler vermeyi dusunuyorsaniz, en basta sabit IP almak en akillicasi gibi gozukuyor.

Guvenlik/Firewall

Guvenlik ve kullanilabilirlik aslinda birbirine zit kavramlardir. En guvenli sistem disariyla hicbir baglantisi olmayan sistemdir. Ancak o zaman da, kullanilabilirligi sifira iner. O zaman guvenlik ve kullanilabilirlik dengeli bir sekilde ayarlanmali ve hem yapmak istedigimiz isi yaparken, hem de guvenligimizi mumkun olan en ust duzeyde tutmaliyiz.

7/24, ustelikte yuksek hizda internet’e bagli bir sistem surekli tehdit altindadir. Oturup guvenlik loglarina baktigimizda asagi yukari her on dakika da bir birilerinin port taramasi veya benzeri yontemlerle sistemimize ulasmaya calistigini goruruz.

ADSL baglantisina karar veren bir kullanici, hele ki bir is ortaminda birden fazla bilgisayari baglayacaksa guvenlik konusunu iyice dusunmelidir. Guvenlik cok boyutlu bir konu oldugu icin burada ayrintili olarak incelememiz mumkun degil. Ancak en azindan alacaginiz ADSL modemde kolay ayarlanabilir bir firewall olmasina dikkat edin ve modemi kurarken bu firewall’i inceleyin, varsayilan ayarlarinin sizin icin yeterli olup olmadigina dikkat edin. Mumkunse, firewall icinde once tum iletisimi kisitlayip, sonra adim adim kullandiginiz servisler icin gereken portlari (ama sadece gerekenler) acin. Sadece modem uzerindeki firewall’a guvenmeyin, bilgisayariniza da mutlaka iyi bir firewall ve surekli guncellenen bir antivirus kurun.

Windows XP kullaniyorsaniz Servis Paketi 2’yi yuklemenizi siddetle tavsiye ediyorum. isletim sistemi guncellemelerini otomatige alin ve surekli guncel kaldiginizdan emin olun.

Her modemin firewall ayari farkli farkli oldugu icin size standart bir ayar vermem mumkun degil, ancak altta ornek olmasi icin Alcatel Speed Touch ADSL modemin firewall ayarlarini veriyorum. Tabii ki bu benim ihtiyaclarima gore ayarlanmis, sizin ki farkli olabilir.

Firewall eger “Packet Firewall” ozelligine sahipse, sisteme giren ve cikan her ip paketini inceler ve sizin olusturdugunuz kurallara gore izin verir veya vermez.

Yukaridaki listede, kurallar ustten asagiya dogru taraniyor. Ip paketi bu kurallardan birisine uyuyorsa izin veriliyor, en alttaki kural “drop/iptal etl” komutu ile ile yukaridan asagiya dogru hicbir kurala uymayan paketi siliyor.

internet’e bagli makinelarin temel servisleri (http, ftp, mail https vb.) kullanabilmesi icin ilk iki kurali tanimlamisim. Cunku bu servisler 13-443 arasi portlari kullaniyorlar. Asagida sik kullanilan bazi protokollerin portlarini veriyorum:

HTTP 80

HHTPS 443

FTP 20 ve 21

SMTP 25

POP3 110

NNTP 119

Uzak Masaustu (Terminal Servisleri) 3389

ilk kurali inceleyelim:

ilk kural; yerel ag’dan gelen, internete dogru 13-443 arasi portlara giden tcp paketlerine izin ver diyor.

ikinci kurala bakalim:

ikinci kural ise, birincinin tersi gibi, internet’ten 13-443 arasi portlardan gelen tcp paketlerinin yerel aga gecmesine izin ver diyor.

Ã?imdi bu noktada ufak bir bilgi verelim, bir bilgisayar uzerindeki servislere ilgili servisin portundan baglaniyoruz. Ornegin web sunuculara 80 numarali porttan baglaniyoruz. Ancak aslinda web sunucu da bizim bilgisayarimiza 1024-65536 arasi rastgele bir porttan baglanti kuruyor. Firewall, her paketi inceledigi icin baglantiya cift yonlu olarak izin vermeliyiz.

Ornegin yerel agi internet’te 80 numarali porta acmak icin ayni zamanda web sunucunun icerideki makinelere dogru erisimini de tanimlamaliyiz. Bazi firewall’lar bu geri donus baglantilarini ya hic kontrol etmezler veya kurali kendisi otomatik olustururlar. Biz burada bunu da tanimlamisiz.

ADSL modeminiz uzerindeki firewall sizin icin yetersizse veya daha ayrintili ayarlamalar yapmak istiyorsaniz, yerel aginizla ADSL arasina uzerinde Firewall/Proxy yazilimi (ISA Server gibi) calisan bir bilgisayar koyup, onun uzerinde cok daha ayrintili ayarlamalar yapmaniz mumkun olabilir.

Nat/Pat

Yok, yok bir yazim hatasi soz konusu degil, bu bolumun basligi gercekten nat/pat. Hayir, size sacma bir Japon cizgi filminden bahsedecek degilim, nat ve pat bizim isimize yarayan ag teknolojilerinin isimleri ve birazdan kisaca taniyacagiz.

Nat, Network Address Translation kelimelerinin kisaltmasi. Bunu ?ag adresi cevrimi? gibi Turkcelestirebiliriz. Nat soyle ortaya cikmis, 90?li yillarin sonlarina dogru, ip adres bloklari hizla tukenmeye baslamis. Yani A, B ve C sinifi gercek ip adresleri internet?in cok hizli buyumesiyle, isteyen kurum ve kuruluslara dagitildikca bu gidisle dagitilacak ip adresi kalmayacagi farkedilmis. 100-150 Pc?den olusan bir bilgisayar aginin internete cikabilmesi icin her bir Pc?ye ayri ve gercek bir IP adresi vermek yerine, internet ile yerel ag arasinda aracilik gorevi goren bir yonlendiricinin gercek IP adresine sahip olmasi ile tum yerel agin internet?e cikabilecegi nat sistemi gelistirilmis.

Yerel agdaki bilgisayarlar Nat yapan bilgisayari/yonlendiriciyi varsayilan ag gecidi olarak gorurler. Boylece internet?e dogru her paketi bu cihaza yollarlar. Nat yapan makina, kendine gelen bu IP paketlerinin ?kaynak IP adresi? bolumunu degistirip, kendisinin gercek IP adresini yazar ve internet?e gonderir. Bu paketin cevabi internet?ten geldiginde de, en basta bu paketi gonderen yerel agdaki PC?ye bu paketi iletir. Boylece yerel agdaki bilgisayarlar kendileri gercek bir internet IP adresine sahip olmasalar da, internet?e cikabilmis olurlar.

Pat, ?Port Adress Translation? ise Nat yapan yonlendiricilerin yapabildikleri diger bir istir. Eger internet uzerinden ic aga dogru beklenmeyen (yani ic agdan yapilmis bir istegin cevabi olarak degil) bir talep gelirse, Pat yapan yonlendirici onceden ayarlandigi gibi bu istegi icerideki bir bilgisayara iletir.

Ornegin, sizin ic agda 10.0.0.1 gibi bir IP adresine sahip bir web sunucunuz varsa ve internet?ten bu bilgisayarin uzerindeki web sitesine ulasilabilmesini istiyorsaniz, aradaki yonlendirici cihazda (ADSL router mesela) Pat ayarlarini yaparsiniz.

?Disaridan (internet?ten) 80 numarali porta gelen istekleri, ic agdaki 10.0.0.1 IP adresine sahip bilgisayarin 80 numarali portuna yolla? dersiniz.